Codziennik Zadumanej #77: Piżama w szkole? A może właśnie tak wygląda lekcja empatii!

Dzisiaj w naszej szkole zrobiło się wyjątkowo domowo. Na korytarzach pojawiły się piżamy, a dzieci mogły przez kilka godzin poczuć się tak, jakby poranek nie wymagał całej tej skomplikowanej procedury ubierania się do szkoły. Przyznaję, że pomysł przyjścia na lekcje w piżamie ma w sobie coś niezwykle kuszącego. Zwłaszcza w listopadzie, kiedy rano jest ciemno, zimno, a człowiek najchętniej zabrałby ze sobą do pracy również kołdrę. Oczywiście pod warunkiem, że dyrekcja nie miałaby nic przeciwko prowadzeniu zajęć w pozycji półleżącej.

Od razu się przyznam, że ja dzisiaj w piżamie nie przyszłam. I trochę żałuję! Miałam basen, tylko dwie godziny zajęć, a do tego listopadowa pogoda zdecydowanie nie zachęcała do spacerowania w stroju nocnym. Musiałabym się przebierać, kombinować i organizować dodatkową garderobę, więc ostatecznie postawiłam na zwyczajny strój. Ale już teraz zapowiadam, że jeśli za rok znowu będziemy obchodzić Dzień Piżamy, zamierzam wziąć w nim udział. I kto wie, może nawet wybiorę sobie specjalną piżamę na tę okazję? W końcu nauczycielka też ma prawo do odrobiny modowej ekstrawagancji. Tylko że za tym całym piżamowym zamieszaniem kryje się coś znacznie ważniejszego.

Dzień Piżamy nawiązuje do ogólnopolskiej inicjatywy charytatywnej Fundacji „Gdy Liczy się Czas”, która wspiera dzieci chorujące na nowotwory oraz ich rodziny. Piżama jest tutaj symbolem szczególnym. Dla nas kojarzy się z odpoczynkiem, ciepłym łóżkiem, spokojnym wieczorem i przyjemnym leniuchowaniem. Dla wielu dzieci przebywających przez długi czas w szpitalach jest codziennym ubraniem, w którym przechodzą badania, zabiegi i leczenie. I właśnie o tym warto dzisiaj pamiętać.

Kiedy zdrowe dziecko zakłada piżamę do szkoły, robi coś nietypowego, może nawet trochę zabawnego. Ale jeśli przy okazji dowie się, dlaczego organizowane są takie akcje, zaczyna rozumieć, że nie wszystkie dzieci mają możliwość spędzania swoich dni w szkolnej ławce, na boisku czy podczas zabawy z kolegami. Że są rówieśnicy, dla których zwyczajny dzień w szkole jest marzeniem, a nie codziennością. I właśnie dlatego tak bardzo lubię podobne inicjatywy.

Wiem, że czasami rodzice mają już serdecznie dosyć tych wszystkich szkolnych dni tematycznych. Raz trzeba przygotować coś pomarańczowego, innym razem założyć dwie różne skarpetki, później pojawiają się kapcie, przebrania, określone kolory ubrań i kolejne pomysły. Człowiek rano ledwo zdąży zrobić śniadanie, znaleźć drugi but i przypomnieć dziecku o zabraniu stroju na wychowanie fizyczne, a tutaj jeszcze okazuje się, że właśnie dzisiaj należało przyjść w czymś zupełnie innym.

Rozumiem to doskonale. Sama pracuję w szkole i wiem, że organizacja nawet pozornie prostego wydarzenia potrafi wymagać dodatkowego wysiłku. Nauczyciele również czasami wzdychają, kiedy pojawia się informacja o kolejnej akcji. Bo przecież jest program do zrealizowania, są sprawdziany, dokumentacja, wycieczki, zebrania i cała reszta szkolnej codzienności. A tu jeszcze trzeba pamiętać, że w środę wszyscy mają przyjść w piżamach. Tylko że ja patrzę na to trochę inaczej.

Jeśli taka inicjatywa ma sens, jeśli uczy dzieci czegoś dobrego, jeśli pomaga im dostrzec drugiego człowieka, to naprawdę warto znaleźć dla niej miejsce w szkolnym kalendarzu. Nie każda ważna lekcja musi odbywać się przy otwartym podręczniku. Czasami wystarczy jedna rozmowa, jeden symboliczny gest, jedno nietypowe wydarzenie, żeby dziecko zaczęło zadawać pytania, których wcześniej nawet nie przyszłoby mu do głowy zadać.

Dlaczego niektóre dzieci tak długo przebywają w szpitalu? Czy mogą się tam bawić? Czy tęsknią za szkołą? Czy mają przy sobie rodziców? Czy się boją? Czy można zrobić coś, żeby było im choć trochę przyjemniej? Właśnie od takich pytań zaczyna się empatia.

Nie oczekuję oczywiście, że drugoklasista po jednym Dniu Piżamy zrozumie wszystkie trudności związane z ciężką chorobą. Nie musi też znać medycznych szczegółów ani słuchać opowieści, które mogłyby go przestraszyć. Wystarczy, że zacznie dostrzegać, iż gdzieś są dzieci, które przeżywają coś bardzo trudnego. I że nawet jeśli nie możemy osobiście zmienić ich sytuacji, możemy okazać im życzliwość, zainteresowanie i solidarność.

Bo przecież nie zawsze jesteśmy w stanie pomóc w taki sposób, w jaki najbardziej byśmy chcieli. Nie potrafimy sprawić, żeby wszystkie chore dzieci natychmiast wyzdrowiały. Nie możemy zabrać im bólu, strachu ani niepewności. Możemy jednak wspierać organizacje, które pomagają małym pacjentom i ich rodzinom. Możemy pamiętać o nich w modlitwie, rozmawiać o ich potrzebach i uczyć najmłodszych, że cierpienie drugiego człowieka nie powinno być nam obojętne. A przede wszystkim możemy wychowywać dzieci na ludzi, którzy potrafią zauważyć kogoś poza własnym światem.

I tutaj dochodzę do czegoś, co jest dla mnie szczególnie ważne. Bardzo zależy mi na tym, żeby moi uczniowie byli dobrymi ludźmi. Oczywiście chcę, żeby pięknie czytali, sprawnie liczyli, poprawnie pisali i zdobywali wiedzę. Cieszę się z ich sukcesów, postępów i coraz większej samodzielności. Ale równie mocno zależy mi na tym, żeby potrafili komuś pomóc, pocieszyć kolegę, zauważyć smutek drugiej osoby i zrozumieć, że nie wszyscy mają w życiu jednakowo łatwo.

Bo można znać tabliczkę mnożenia, doskonale rozpoznawać części mowy i bezbłędnie rozwiązywać zadania, a jednocześnie nie umieć dostrzec człowieka, który potrzebuje wsparcia. A przecież szkoła ma przygotowywać dzieci do życia wśród innych ludzi.

Dlatego nie przeszkadzają mi różne skarpetki, kolorowe ubrania, dni życzliwości, akcje charytatywne i wszystkie te pomysły, które czasami wywołują przewracanie oczami wśród dorosłych. Oczywiście pod warunkiem, że za wydarzeniem stoi jakiś sens, a udział jest dobrowolny. Bo nie każde dziecko lubi się przebierać, nie każde czuje się swobodnie w nietypowym stroju i nie każde ma ochotę zwracać na siebie uwagę. I to również trzeba uszanować. Empatii przecież nie można uczyć poprzez zmuszanie kogokolwiek do czegoś, co wywołuje w nim dyskomfort.

Sama piżama nikogo nie uczyni bardziej wrażliwym. Ale rozmowa, która towarzyszy jej założeniu, może już wiele zmienić.

Pomyślałam sobie dzisiaj, że my, dorośli, czasami zbyt szybko oceniamy takie szkolne inicjatywy przez pryzmat dodatkowego obowiązku. Kolejna rzecz do zapamiętania, kolejne przygotowanie, kolejna wiadomość w dzienniku. Tymczasem dla dziecka może to być wydarzenie, które zapamięta na długo. Może pierwszy raz usłyszy o rówieśnikach spędzających długie tygodnie w szpitalu. Może po powrocie do domu zapyta rodziców, czy można jakoś pomóc. A może po prostu następnym razem, kiedy spotka kogoś chorego, okaże mu więcej zrozumienia.

Nie wiemy, które z naszych codziennych działań pozostaną w dziecięcej pamięci. Czasami przygotowujemy wspaniałe lekcje, starannie dobieramy materiały i wymyślamy niezwykłe zadania, a dziecko po latach pamięta zupełnie inny moment. Jakąś rozmowę, drobny gest, wspólną akcję albo sytuację, w której po raz pierwszy poczuło, że może zrobić coś dobrego dla drugiego człowieka. I właśnie dlatego uważam, że warto.

Nie musimy organizować wielkich przedsięwzięć, żeby uczyć wielkich wartości. Czasami wystarczy pozwolić dzieciom przyjść do szkoły w piżamach i opowiedzieć im, dlaczego ten dzień jest ważny. Bez wielkich przemówień, bez nadmiernego patosu, za to z życzliwością i zrozumieniem.

A ja mam już postanowienie na przyszły rok. Jeśli Dzień Piżamy znowu pojawi się w naszym szkolnym kalendarzu, zamierzam wziąć w nim udział. I tym razem nie będzie żadnych wymówek związanych z basenem, pogodą ani koniecznością przebierania się. ,Chociaż przyznam, że mam pewną obawę. Gdybym przyszła do szkoły w swojej ulubionej piżamie, a za oknem byłby taki listopadowy mrok jak dzisiaj, mogłabym odruchowo zacząć rozglądać się za fotelem, kocem i dzbankiem herbaty.

A gdyby jeszcze ktoś zaproponował chwilę ciszy i dobrą książkę, to naprawdę nie wiem, czy przypomniałabym sobie, że jestem w pracy. Na szczęście moi drugoklasiści z pewnością szybko sprowadziliby mnie na ziemię. I dobrze. Bo właśnie wśród nich jest moje miejsce. Wśród dzieci, które każdego dnia uczą się czegoś nowego, a ja razem z nimi.

Dzisiaj przypomnieliśmy sobie o czymś szczególnie ważnym. Że nawet mały gest może mieć wielkie znaczenie, a życzliwość naprawdę warto ćwiczyć od najmłodszych lat. Choćby zaczynając od zwyczajnej piżamy.

„Dobra koleżanka” - Freida McFadden o tym, jak łatwo skrzywdzić człowieka, którego nawet nie próbujemy zrozumieć

Z Freidą McFadden mam pewien problem, chociaż trudno nazwać go prawdziwym problemem. Kiedy tylko w moje ręce trafia kolejna jej książka, natychmiast zaczynam szukać wolnego czasu, którego przecież i tak wiecznie mi brakuje. Zawsze obiecuję sobie, że tym razem będę czytała rozsądnie, po kilka rozdziałów, bez zaniedbywania pozostałych przyjemności i obowiązków. Później okazuje się, że kawa dawno wystygła, za oknem zrobiło się ciemno, a ja nadal siedzę z książką i zastanawiam się, jakim cudem autorka znowu zdołała mnie tak skutecznie oszukać. Tym razem sięgnęłam po „Dobrą koleżankę”, thriller psychologiczny, który przenosi nas do pozornie zwyczajnego biura. I muszę przyznać, że właśnie ta zwyczajność bardzo mi się spodobała, ponieważ McFadden po raz kolejny udowadnia, że do stworzenia niepokojącej historii nie potrzebuje opuszczonego domu, mrocznego lasu ani wyjątkowo pomysłowego seryjnego mordercy. Wystarczą współpracownicy, kilka niedopowiedzeń i ludzie, którzy każdego dnia mijają się przy biurkach, choć tak naprawdę niewiele o sobie wiedzą.

Dawn Schiff pracuje jako księgowa i zdecydowanie odstaje od reszty zespołu. Jest niezwykle punktualna, przywiązuje ogromną wagę do codziennych przyzwyczajeń, ma trudności w nawiązywaniu swobodnych relacji i uwielbia żółwie, o których potrafi opowiadać z zadziwiającym zaangażowaniem. Współpracownicy uważają ją za dziwaczkę, a jej zachowanie bywa przedmiotem żartów i nieprzyjemnych komentarzy. Szczególnie interesująca okazuje się relacja Dawn z Natalie Farrell, przebojową, lubianą i odnoszącą sukcesy pracownicą działu sprzedaży. Obie kobiety funkcjonują w tym samym środowisku, ale właściwie należą do dwóch zupełnie różnych światów. Pewnego ranka Dawn nie pojawia się w pracy, co natychmiast zwraca uwagę Natalie, ponieważ księgowa nigdy się nie spóźnia. Niepokojący telefon i kolejne odkrycia sprawiają, że zwyczajna nieobecność zaczyna wyglądać na zapowiedź czegoś znacznie poważniejszego. Natalie zostaje wciągnięta w historię, w której trudno ustalić, kto mówi prawdę, kto coś ukrywa i komu właściwie należy współczuć.

Najbardziej zainteresował mnie jednak sposób, w jaki autorka przedstawia relacje panujące w miejscu pracy. Dawn jest osobą, która nie pasuje do towarzystwa, nie rozumie wszystkich społecznych zasad i często zachowuje się inaczej, niż oczekuje otoczenie. Wystarczy to, żeby stała się obiektem ocen, złośliwości i wykluczenia. Nikt szczególnie nie zastanawia się nad powodami jej zachowania, ponieważ znacznie łatwiej przykleić komuś etykietkę dziwaka i uznać, że problem został rozwiązany. Czytając te fragmenty, myślałam o tym, jak często podobne mechanizmy pojawiają się w codziennym życiu. Jako nauczycielka doskonale wiem, że wystarczy niewielka odmienność, trudność w nawiązywaniu kontaktów czy nietypowe zainteresowania, żeby człowiek znalazł się na marginesie grupy. Dotyczy to dzieci, ale przecież dorośli wcale nie zawsze radzą sobie z akceptowaniem różnic lepiej. Zmieniają się miejsca, wiek i okoliczności, natomiast potrzeba oceniania innych pozostaje zaskakująco podobna.

Właśnie dlatego początkowo Dawn wzbudzała we mnie przede wszystkim współczucie. Jej przywiązanie do określonych zasad, niezręczność w kontaktach z ludźmi i ogromna potrzeba nawiązania bliższej relacji sprawiają, że trudno przejść obojętnie wobec sposobu, w jaki traktują ją współpracownicy. McFadden bardzo umiejętnie wykorzystuje jednak nasze pierwsze wrażenia, ponieważ wraz z rozwojem wydarzeń zaczynamy dostrzegać, że przedstawiona historia może wyglądać zupełnie inaczej w zależności od tego, kto ją opowiada. Natalie również nie jest postacią jednoznaczną. Z jednej strony wydaje się pewna siebie, towarzyska i zawodowo spełniona, z drugiej stopniowo poznajemy jej słabości, obawy oraz decyzje, które nie zawsze budzą sympatię. Autorka nie pozwala nam zbyt długo pozostać przy jednej ocenie bohaterek, a właśnie takie prowadzenie fabuły lubię najbardziej.

Dużą rolę odgrywa tutaj sposób przedstawienia wydarzeń. Obok narracji Natalie pojawiają się wiadomości mailowe Dawn, dzięki którym poznajemy jej spojrzenie na relacje z innymi ludźmi. Ten zabieg początkowo może wydawać się nieco chaotyczny, ale z czasem okazuje się ważnym elementem całej konstrukcji powieści. Czytelnik otrzymuje informacje z różnych źródeł, próbuje je porównywać i nieustannie weryfikuje własne przypuszczenia. Przyznaję, że kilkakrotnie byłam przekonana, iż zaczynam rozumieć intencje poszczególnych postaci, a po kolejnych rozdziałach musiałam przyznać, że znowu dałam się wyprowadzić w pole. Freida doskonale wie, jak wykorzystać naszą skłonność do szybkiego oceniania ludzi, a później pokazać, jak niewiele warte bywają pierwsze wrażenia.

Bardzo odpowiada mi również jej styl pisania. Po niedawnym spotkaniu z Harlanem Cobenem, którego fabuła mnie zainteresowała, ale sposób narracji nie przypadł mi do gustu, jeszcze wyraźniej uświadomiłam sobie, jak ważna jest dla mnie sama przyjemność czytania. U McFadden wszystko płynie naturalnie, dialogi są dynamiczne, rozdziały zachęcają do dalszej lektury, a historia rozwija się bez niepotrzebnego zatrzymywania akcji. Nie oczekuję od thrillera psychologicznego językowych fajerwerków ani rozbudowanych opisów, które na kilka stron odrywają mnie od głównego wątku. Chcę dobrze opowiedzianej historii, emocji i napięcia, które sprawiają, że trudno znaleźć odpowiedni moment na odłożenie książki. Freida zazwyczaj daje mi dokładnie to, czego szukam, i „Dobra koleżanka” pod tym względem nie stanowi wyjątku.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie elementy powieści przekonały mnie w równym stopniu. Autorka ma wyraźną słabość do efektownych zwrotów akcji, a niektóre rozwiązania wymagają od czytelnika sporej wyrozumiałości. Chwilami miałam wrażenie, że bohaterowie podejmują decyzje przede wszystkim dlatego, że dzięki nim historia może potoczyć się w określonym kierunku. Nie zawsze zachowują się tak, jak prawdopodobnie postąpiliby ludzie w podobnych okolicznościach. Również finał może podzielić czytelników, ponieważ McFadden bardzo zależy na zaskoczeniu odbiorcy, nawet jeśli wymaga to dość odważnego poprowadzenia intrygi. Mnie takie rozwiązania nie przeszkadzają szczególnie mocno, dopóki cała historia dostarcza emocji, ale rozumiem osoby, które oczekują większego realizmu i bardziej przekonującej psychologii postaci.

W opiniach o „Dobrej koleżance” można zauważyć właśnie ten podział. Część czytelników zachwyca się tempem, nieprzewidywalnością i sposobem, w jaki autorka manipuluje naszymi przypuszczeniami, inni zwracają uwagę na przesadzone wydarzenia oraz zakończenie, które nie wszystkich przekonuje. Pojawiają się również głosy, że na tle pozostałych książek McFadden ta historia wypada nieco słabiej. Myślę, że wiele zależy od oczekiwań, ponieważ osoby znające twórczość autorki doskonale wiedzą, że lubi ona zaskakiwać, czasami kosztem prawdopodobieństwa. Sama nie potrzebuję, żeby każda powieść była równie dobra jak moje ulubione tytuły. Wystarczy, że historia potrafi mnie zainteresować, a po zakończeniu lektury mam poczucie dobrze spędzonego czasu.

Najwięcej myślałam jednak o samym tytule, ponieważ „Dobra koleżanka” brzmi niemal niewinnie. Kojarzy się z kimś życzliwym, pomocnym, gotowym wesprzeć drugą osobę w trudnej sytuacji. Tymczasem w świecie przedstawionym przez McFadden granica między uprzejmością a interesownością, sympatią a manipulacją czy troską a potrzebą kontroli okazuje się wyjątkowo niepewna. Ludzie potrafią zachowywać się zupełnie inaczej w zależności od tego, kto na nich patrzy, a pozory przyjaźni bywają wygodnym sposobem ukrywania prawdziwych intencji. To szczególnie interesujące w środowisku zawodowym, gdzie spędzamy ze sobą wiele godzin, rozmawiamy o codziennych sprawach i często odnosimy wrażenie, że dobrze znamy swoich współpracowników. Tymczasem wspólne biuro i codzienne rozmowy nie muszą oznaczać rzeczywistej bliskości.

Podoba mi się, że pod warstwą sensacyjnej intrygi autorka porusza temat wykluczenia i przemocy psychicznej. Złośliwe komentarze, ignorowanie, ośmieszanie czy traktowanie kogoś z wyższością mogą wydawać się drobiazgami, zwłaszcza osobom, które nigdy nie znalazły się w podobnej sytuacji. Dla człowieka doświadczającego takich zachowań każdego dnia stają się jednak źródłem ogromnego napięcia i cierpienia. McFadden pokazuje, jak łatwo grupa może uznać czyjąś odmienność za wystarczający powód do niechęci, a jednocześnie przypomina, że nasze wyobrażenia o innych ludziach bywają bardzo dalekie od prawdy. Oczywiście wszystko zostało przedstawione w charakterystyczny dla autorki, mocno sensacyjny sposób, ale sam problem jest jak najbardziej rzeczywisty.

Po zakończeniu lektury pomyślałam, że właśnie za takie historie lubię Freidę McFadden. Potrafi wziąć zwyczajną sytuację, którą większość z nas zna z codzienności, i stopniowo zamienić ją w opowieść pełną niepokoju. Nie potrzebuje szczególnie skomplikowanego świata ani wielkiej liczby bohaterów, ponieważ najważniejsze wydarzenia rozgrywają się w relacjach między ludźmi. W „Dobrej koleżance” zwykłe biuro staje się miejscem, w którym pozory mają ogromne znaczenie, a niewypowiedziane pretensje i ukrywane emocje prowadzą do coraz poważniejszych konsekwencji. Można mieć zastrzeżenia do prawdopodobieństwa niektórych wydarzeń, ale trudno odmówić autorce umiejętności przyciągania uwagi.

„Dobra koleżanka” to dla mnie kolejna udana przygoda z twórczością jednej z ulubionych autorek. Nie nazwałabym jej bezdyskusyjnie najlepszą książką McFadden, ponieważ mam w pamięci historie, które zrobiły na mnie jeszcze większe wrażenie, ale zdecydowanie nie żałuję czasu poświęconego na lekturę. Najbardziej spodobało mi się stopniowe odkrywanie prawdziwych relacji między bohaterkami oraz to, jak łatwo autorka potrafiła podważyć moje pierwsze oceny. Poleciłabym tę powieść osobom lubiącym thrillery psychologiczne, niejednoznaczne postacie i zagadki, w których najważniejsze okazuje się zrozumienie ludzkich intencji.

A ja po raz kolejny utwierdziłam się w przekonaniu, że niektórych autorów po prostu czyta się z wyjątkową przyjemnością. Nawet jeśli czasami przesadzają, nawet jeśli ich bohaterowie zachowują się nieracjonalnie i nawet jeśli po zamknięciu książki można znaleźć kilka powodów do narzekania. Freida McFadden ma u mnie ten przywilej, że wystarczy jej nazwisko na okładce, żebym zaczęła zastanawiać się, kiedy znajdę czas na kolejną lekturę. I chyba nie zamierzam z tym walczyć, ponieważ przyjemności w życiu nigdy za wiele, a dobra książka nadal pozostaje jednym z moich ulubionych sposobów na odpoczynek.

Codziennik Zadumanej #76: Prasowanie odwołane! Riko przejął nieruchomość i nie zamierza się wyprowadzić

Poniedziałek. Już samo to słowo powinno być wystarczającym usprawiedliwieniem dla człowieka, który wieczorem nie ma ochoty robić absolutnie niczego. A jeśli dodamy do tego dzień pracy rozpoczęty rano i zakończony dopiero o 16.20, sytuacja staje się jeszcze bardziej zrozumiała. Do domu dotarłam po siedemnastej, z głową pełną szkolnych spraw, nogami domagającymi się odpoczynku i żołądkiem, który najwyraźniej uznał, że dalsze odkładanie posiłku będzie naruszeniem jego podstawowych praw. Marzyłam tylko o tym, żeby coś zjeść, usiąść i przez chwilę nie musieć podejmować żadnych decyzji. Nawet tak poważnych jak wybór herbaty.


W dodatku jutro zapowiada się kolejny długi dzień. Wieczorem, o osiemnastej, mam zebranie z rodzicami, więc powrót do domu znowu nastąpi o porze, kiedy normalny człowiek zaczyna już rozważać, czy nie przebrać się w piżamę. Oczywiście zebrania są potrzebne, rozmowy z rodzicami ważne, a nauczycielskie obowiązki nie kończą się wraz z ostatnim dzwonkiem. Tylko czasami zastanawiam się, czy ktoś nie mógłby wymyślić szkoły, w której wszystkie sprawy dałoby się załatwić do piętnastej. Podejrzewam jednak, że taki wynalazek zostałby natychmiast wpisany na listę cudów współczesnej pedagogiki.

Wróciłam więc do domu i spojrzałam na deskę do prasowania. Stała sobie spokojnie, przypominając o ubraniach, które wypadałoby wreszcie doprowadzić do stanu umożliwiającego pokazanie się ludziom. Prasowanie zaplanowałam na jutro, chociaż już dzisiaj miałam pewne wątpliwości, czy po całym dniu pracy i wieczornym zebraniu będę jeszcze miała ochotę zaprzyjaźniać się z żelazkiem. Ale jak wiadomo, planować można wszystko. Zwłaszcza kiedy plan dotyczy przyszłej wersji nas samych, która w naszej wyobraźni zawsze jest wypoczęta, pełna energii i niezwykle obowiązkowa. Tymczasem okazało się, że deska do prasowania przestała być dostępna. Została zajęta. Przez Rika.

Mój kochany kocur najwyraźniej postanowił rozszerzyć swoje posiadłości i przejąć kolejny fragment mieszkania. Do tej pory dysponował przecież całkiem przyzwoitym wyborem miejsc do spania. Ma miękkie legowiska, kanapę, fotele i mnóstwo innych zakamarków, w których może odpoczywać bez najmniejszego ryzyka, że ktoś zakłóci mu drzemkę. Ale nie! Riko uznał, że prawdziwy luksus zaczyna się dopiero na desce do prasowania.

I proszę spojrzeć na zdjęcie. Czy tak wygląda kot, który ma jakiekolwiek wyrzuty sumienia?

Leży rozciągnięty, głowę ułożył sobie wygodnie na brzegu deski, oczy zamknięte, pyszczek spokojny. Wygląda, jakby właśnie zakończył wyjątkowo wyczerpujący dzień pracy i zasłużył na solidny odpoczynek. Nie wiem, co dokładnie robił przez te wszystkie godziny, kiedy ja byłam w szkole, ale sądząc po jego zmęczeniu, musiały to być obowiązki wymagające ogromnego zaangażowania. Być może nadzorował ruch uliczny za oknem. Może kontrolował zawartość miseczek. A może po prostu spał w innym miejscu i teraz potrzebuje odpoczynku po tamtym odpoczynku.

W każdym razie decyzja zapadła. Deska została oficjalnie przemianowana na prywatny apartament wypoczynkowy Rika.

I teraz mam problem, bo przecież nie będę budziła kota!

To jedna z tych zasad, których nikt w naszym domu nie zapisywał, a mimo to obowiązują wszystkich. Śpiącego kota się nie rusza. Można mieć pilną sprawę, można potrzebować miejsca, można nawet przez pół godziny siedzieć w niewygodnej pozycji, ponieważ zwierzę postanowiło ułożyć się na człowieku. Ale obudzenie kota? Absolutnie niedopuszczalne. W naszym domu mogłoby to zostać uznane za poważne naruszenie regulaminu współżycia międzygatunkowego.

Zresztą Riko ma w sobie coś niezwykle rozbrajającego. Jest raczej cichym domownikiem, który nie musi urządzać przedstawień, żeby zwrócić na siebie uwagę. Czasami wystarczy, że spojrzy na człowieka, czasami wystawi język, a innym razem po prostu wybierze sobie do spania miejsce tak absurdalne, że pozostaje tylko zrobić zdjęcie. I właśnie to w kotach uwielbiam. Ich absolutną niezależność od naszych planów, harmonogramów i przekonania, że pewne przedmioty mają ściśle określone zastosowanie.

Bo przecież kto powiedział, że deska do prasowania musi służyć do prasowania? Człowiek. A kot najwyraźniej ma na ten temat odmienne zdanie.

Patrzę więc na mojego śpiącego lokatora i zaczynam podejrzewać, że on po prostu znalazł genialny sposób na rozwiązanie mojego problemu. Przecież od powrotu z pracy zastanawiałam się, kiedy znajdę czas na prasowanie. A teraz odpowiedź jest oczywista. Nie znajdę, ponieważ stanowisko pracy zostało zajęte przez uprawnionego użytkownika. I proszę bardzo, jak elegancko można pozbyć się wyrzutów sumienia! Żadnego lenistwa, żadnego odkładania obowiązków, żadnego szukania wymówek. Zwyczajna przeszkoda organizacyjna, całkowicie niezależna ode mnie.

Gdyby ktoś zapytał, dlaczego ubrania nadal nie są wyprasowane, mogę z pełną powagą odpowiedzieć, że urządzenie zostało wyłączone z eksploatacji z powodu obecności kota.

A przecież w szkole doskonale wiemy, że bezpieczeństwo jest najważniejsze.

Siedzę sobie teraz, patrzę na Rika i myślę, jak bardzo nasze zwierzęta potrafią zmienić sposób patrzenia na codzienność. My, ludzie, mamy nieustannie coś do zrobienia. Praca, zakupy, sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowania do kolejnego dnia. Nawet kiedy wracamy zmęczeni, w głowie od razu pojawia się lista następnych obowiązków. A kot? Kot widzi wygodną powierzchnię, wskakuje na nią, układa się i zasypia. Nie zastanawia się, czy powinien wcześniej zrobić coś pożytecznego. Nie analizuje, czy odpowiednio wykorzystał dzień. Nie ma wyrzutów sumienia, że mógłby w tym czasie zająć się czymś bardziej produktywnym.

I chyba właśnie tego moglibyśmy się od kotów nauczyć. Oczywiście nie namawiam nikogo do porzucenia wszystkich obowiązków i zamieszkania na desce do prasowania, bo mogłoby się to skończyć dość niewygodnie. Ale może czasami warto przyznać sobie prawo do odpoczynku bez tłumaczenia się przed całym światem? Szczególnie po takim dniu jak dzisiejszy, kiedy człowiek naprawdę zrobił już wystarczająco dużo.

Mam wrażenie, że zbyt często traktujemy odpoczynek jak nagrodę, na którą trzeba sobie zasłużyć. Najpierw wszystko zrobić, wszystko przygotować, wszystko uporządkować, a dopiero później usiąść. Tylko że to „wszystko” ma wyjątkowo nieprzyjemną właściwość. Nigdy się nie kończy. Zawsze znajdzie się kolejna rzecz do zrobienia, kolejny obowiązek, kolejny drobiazg wymagający naszej uwagi. A my odkładamy przyjemności na moment, który uparcie nie chce nadejść.

Dlatego dzisiaj postanowiłam skorzystać z przykładu Rika. Zjadłam coś dobrego, zrobiłam sobie chwilę spokoju i uznałam, że na ten poniedziałek naprawdę wystarczy. Jutro znowu będzie szkoła, rozmowy, zebranie i cała reszta nauczycielskiej codzienności. A dzisiaj mogę po prostu pobyć w domu, nacieszyć się ciszą i popatrzeć na kota, który najwyraźniej odkrył nowy wymiar domowego luksusu. Deska oczywiście zostaje rozłożona.

Nie wiem na jak długo. Może do jutra, może do końca tygodnia, a może Riko postanowi urządzić tam swoją stałą siedzibę i będę musiała wystąpić do niego z oficjalnym wnioskiem o udostępnienie powierzchni roboczej. Znając koty, rozpatrzenie takiego wniosku może potrwać, a decyzja i tak będzie odmowna.

Jedno jest pewne. W moim domu nawet prasowanie potrafi zamienić się w przygodę, chociaż tym razem żelazko nie odegrało w niej najmniejszej roli.

A ja? Ja właśnie znalazłam najpiękniejsze usprawiedliwienie dla nieuprasowanych ubrań. Przepraszam bardzo, ale kot śpi. I proszę mi wierzyć, w naszym domu jest to argument ostateczny.

Papier, sznurek i prezent wygląda jak milion monet

Mam słabość do ładnie zapakowanych prezentów, ale nie do takich, które wyglądają, jakby właśnie wygrały konkurs na największą liczbę kokard, brokatu i błyszczącej folii na metr kwadratowy. Im bliżej grudnia, tym bardziej ciągnie mnie w stronę prostych rzeczy, papieru kraftowego, zwykłego sznurka, kawałka zielonej gałązki i tego momentu, kiedy paczka zaczyna wyglądać naprawdę dobrze, choć właściwie niewiele przy niej zrobiłam.

Najbardziej lubię zwykły brązowy papier. Jest tani, pasuje właściwie do wszystkiego i daje ogromne pole do kombinowania. Nie trzeba martwić się wzorem, kolorem wstążki ani tym, czy renifer nadrukowany na papierze przypadkiem nie stoi do góry nogami. Pakuję prezent możliwie prosto, a potem zaczynam się bawić dodatkami.

Zamiast gotowej kokardy wybieram naturalny sznurek. Owijam nim paczkę kilka razy, zawiązuję na środku i pod niego wsuwam niewielką gałązkę świerku albo jodły. Nie potrzebuję całego fragmentu lasu, wystarczy kilka centymetrów zieleni. Jeśli mam suszone plastry pomarańczy, dokładam jeden. Pięknie wygląda też krótka laska cynamonu albo mała szyszka. Wszystko razem robi wrażenie dużo większe, niż wskazywałaby na to ilość pracy.

Bardzo lubię też wersję z samym papierem, sznurkiem i pomarańczą. Jest spokojna, ciepła i trochę pachnie świętami, zanim jeszcze prezent zostanie otwarty. Jeśli dołożę do tego gałązkę, właściwie nie potrzebuję już niczego więcej. Tutaj naprawdę łatwo przekroczyć granicę między prostotą a pudełkiem, na którym przyczepiono wszystko, co akurat leżało na stole, więc staram się zatrzymać odpowiednio wcześnie.

Zawieszki również robię sama. Wycinam niewielki prostokąt z grubszego papieru kraftowego albo kartonu, robię dziurkę i przewlekam sznurek. Można napisać imię, krótki zwrot albo po prostu zostawić zawieszkę bardzo prostą. Nie potrzebuję drukowanych etykiet i wymyślnej kaligrafii, bo mój charakter pisma po trzecim prezencie i tak zaczyna przypominać dokumentację sporządzaną w jadącym autobusie.

Jeśli mam kilka prezentów, robię je w podobnym stylu, ale nie identycznie. Na jednym pojawia się pomarańcza, na drugim szyszka, na trzecim cynamon. Wszystkie razem wyglądają spójnie, ale każdy ma trochę inny charakter. Pod choinką wygląda to naprawdę ładnie, a przy okazji nie trzeba kupować całego zestawu różnych papierów, wstążek i gotowych ozdób.

Najbardziej podoba mi się jednak to, że część dodatków można znaleźć podczas spaceru albo wykorzystać z tego, co już mamy w domu. Szyszki, gałązki, suszone pomarańcze i sznurek kosztują niewiele, a czasem właściwie nic. Wystarczy trochę wcześniej pomyśleć o suszeniu owoców i odłożyć kilka ładniejszych drobiazgów.

I właśnie takie pakowanie lubię najbardziej. Proste, trochę niedoskonałe, bez plastiku i całej tej grudniowej błyskotliwości, która po rozpakowaniu prezentu natychmiast ląduje w koszu. Zwykły papier, kawałek sznurka i mała gałązka potrafią zrobić naprawdę dużo. A kiedy gotowa paczka wygląda jak prezent z drogiego butiku, można przez chwilę bardzo poważnie udawać, że od początku właśnie taki był plan.

„Schronienie” - Harlan Coben o tym, że nawet świetna historia nie zawsze wystarcza.

Mam chyba coraz bardziej sprecyzowany gust czytelniczy, a może po prostu stałam się bardziej wymagająca. Kiedyś wystarczyło, że książka miała ciekawą fabułę, trochę tajemnic i kilka niespodziewanych zwrotów akcji, żebym była zadowolona. Teraz coraz częściej zwracam uwagę również na to, jak autor opowiada swoją historię, jak buduje zdania, prowadzi dialogi i sprawia, że czytanie staje się przyjemnością. Bo przecież właśnie o tę przyjemność chodzi. Mam swoich ulubionych pisarzy, których książki dosłownie połykam, zapominając o całym świecie, i chyba trochę się już do tego przyzwyczaiłam. Dlatego moje spotkanie z Harlanem Cobenem i jego „Schronieniem” pozostawiło mnie z dość dziwnymi odczuciami. Fabuła naprawdę mi się podobała, byłam ciekawa rozwiązania zagadki, a mimo to przez sporą część lektury czułam, że coś mi przeszkadza. I najtrudniejsze jest właśnie to, że nie potrafię wskazać jednego konkretnego powodu.

„Schronienie” rozpoczyna serię o Mickeyu Bolitarze, nastoletnim bratanku Myrona Bolitara, bohatera znanego z innych powieści Cobena. Mickey ma za sobą bardzo trudny okres. Po śmierci ojca i problemach zdrowotnych matki musi odnaleźć się w zupełnie nowej rzeczywistości. Zamieszkuje u wuja, rozpoczyna naukę w nowej szkole i próbuje jakoś poukładać sobie życie. Wtedy poznaje Ashley, dziewczynę, która szybko staje się dla niego kimś ważnym. Kiedy jednak Ashley nagle znika, Mickey postanawia dowiedzieć się, co się z nią stało. W poszukiwaniach pomagają mu nowi znajomi, a pozornie zwyczajna zagadka prowadzi do coraz bardziej niepokojących odkryć, tajemnic z przeszłości i ludzi, którzy najwyraźniej mają wiele do ukrycia.

Muszę przyznać, że sam pomysł na tę historię bardzo mi odpowiada. Lubię zagadki, w których zniknięcie jednej osoby uruchamia całą lawinę wydarzeń, a kolejne odkrycia pokazują, że rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana, niż początkowo się wydawało. Coben potrafi budować intrygę, stopniowo odsłaniać sekrety i pozostawiać czytelnika z poczuciem, że za chwilę wydarzy się coś istotnego. Podobał mi się również motyw młodego człowieka, który po rodzinnej tragedii próbuje odzyskać poczucie bezpieczeństwa, a zamiast spokoju trafia w sam środek kolejnej niebezpiecznej historii. Mickey jest uparty, odważny, czasami działa zbyt impulsywnie, ale trudno mu odmówić determinacji. Jego przyjaźnie i relacje z rówieśnikami wprowadzają do powieści trochę lekkości, dzięki czemu nawet bardziej dramatyczne wydarzenia nie przytłaczają całej opowieści.

A jednak podczas czytania nie pojawiło się to szczególne uczucie, które sprawia, że książka niemal sama przewraca mi strony. Nie chodziło o nudę, ponieważ chciałam poznać zakończenie i dowiedzieć się, co naprawdę wydarzyło się z Ashley. Problem tkwił raczej w samym sposobie opowiadania. Konstrukcja zdań, rytm narracji i niektóre dialogi zwyczajnie mi nie odpowiadały. Chwilami miałam wrażenie, że historia rozwija się sprawnie, ale język nie pozwala mi całkowicie się w nią zanurzyć. Czytałam kolejne rozdziały, śledziłam wydarzenia, a jednocześnie brakowało mi tej naturalnej płynności, którą tak bardzo cenię u ulubionych autorów.

Zastanawiałam się nawet, czy nie jest to kwestia tłumaczenia, ponieważ przecież obcuję z polską wersją tekstu, a nie z oryginałem. Nie znam jednak angielskiego wydania na tyle, żeby móc uczciwie porównać oba teksty, dlatego nie chcę obarczać tłumacza odpowiedzialnością za moje odczucia. Równie dobrze może chodzić o sam styl Cobena albo o fakt, że „Schronienie” jest powieścią skierowaną przede wszystkim do młodszych czytelników. Narracja prowadzona z perspektywy nastolatka, szybkie dialogi i sposób przedstawiania emocji mają przecież odpowiadać charakterowi bohatera. Być może właśnie ta młodzieżowa konwencja nie do końca współgra z moimi upodobaniami. Nie zamierzam jednak na siłę szukać wytłumaczenia, ponieważ czasami książka po prostu nie trafia w naszą czytelniczą wrażliwość, nawet jeśli trudno wskazać jej konkretne wady.

Co ciekawe, podczas lektury wielokrotnie myślałam, że tę samą historię znacznie chętniej obejrzałabym na ekranie. Coben ma ogromny talent do wymyślania fabuł, które aż proszą się o filmową adaptację. Tajemnicze zaginięcia, rodzinne sekrety, niebezpieczne odkrycia i zwroty akcji doskonale sprawdzają się w serialach, gdzie napięcie można budować obrazem, muzyką i grą aktorską. W przypadku „Schronienia” miałam wrażenie, że ekranizacja pozwoliłaby mi cieszyć się wszystkim, co w tej historii najbardziej mnie zainteresowało, bez konieczności zmagania się z narracją, która nie przypadła mi do gustu. I chyba właśnie tutaj tkwi sedno mojego problemu z Cobenem. Jego pomysły bardzo mi odpowiadają, ale sposób ich literackiego przedstawienia nie daje mi takiej satysfakcji, jakiej oczekuję od dobrej lektury.

Nie chciałabym jednak, żeby zabrzmiało to jak całkowite przekreślenie książki, ponieważ „Schronienie” ma sporo zalet. Intryga jest ciekawa, akcja rozwija się dynamicznie, a autor umiejętnie łączy zagadkę kryminalną z problemami dorastania, poczuciem straty i potrzebą przynależności. Mickey nie jest bohaterem idealnym, ale właśnie dzięki temu jego decyzje bywają zrozumiałe, nawet jeśli nie zawsze rozsądne. Podobało mi się również to, że przyjaźń odgrywa w tej historii ważną rolę. Młodzi bohaterowie różnią się charakterami, mają własne problemy i słabości, a mimo to potrafią się wspierać. W powieści nie brakuje również tematów poważniejszych, które pokazują, że za pozornie zwyczajnym życiem mogą kryć się dramatyczne doświadczenia.

Z drugiej strony nie wszystkie wydarzenia wydały mi się równie przekonujące. Mickey i jego przyjaciele momentami radzą sobie z niebezpiecznymi sytuacjami z łatwością, która bardziej pasuje do przygodowego serialu niż realistycznej historii kryminalnej. Nie przeszkadzało mi to szczególnie, ponieważ od początku traktowałam tę książkę jako młodzieżowy thriller, w którym pewna umowność jest naturalna. Zdecydowanie bardziej przeszkadzał mi brak emocjonalnego przywiązania do samego tekstu. Właśnie dlatego, mimo zainteresowania fabułą, nie odczuwałam wielkiej potrzeby sięgania po książkę przy każdej wolnej chwili. Czytałam ją z ciekawością, ale bez tego charakterystycznego zniecierpliwienia, które pojawia się, kiedy obowiązki zmuszają mnie do przerwania naprawdę wciągającej lektury.

„Schronienie” jest pierwszą częścią cyklu o Mickeyu Bolitarze, więc historia bohatera ma swoją kontynuację. W normalnych okolicznościach pewnie od razu zaczęłabym rozglądać się za następnym tomem, szczególnie że lubię wracać do poznanych postaci i obserwować ich dalsze losy. Tym razem jednak chyba pozostanę przy pierwszej części, przynajmniej na razie. Nie wynika to z braku zainteresowania dalszymi wydarzeniami, lecz ze świadomości, że na mojej czytelniczej liście czeka mnóstwo książek autorów, których styl naprawdę uwielbiam. Freida McFadden, Agnieszka Peszek i inni moi ulubieńcy potrafią sprawić, że zapominam o całym świecie, a kolejne rozdziały pochłaniam niemal bezwiednie. Przy tak dużym wyborze coraz trudniej przekonać mnie do kontynuowania serii, która wprawdzie ciekawi fabularnie, ale nie daje pełnej przyjemności z czytania.

I chyba właśnie do takiego wniosku doprowadziła mnie ta lektura. Dobra fabuła jest niezwykle ważna, ale dla mnie nie wystarcza. Potrzebuję jeszcze stylu, który sprawia, że czytanie staje się czymś naturalnym, przyjemnym i niemal niezauważalnym. Kiedy język autora mi odpowiada, nie zastanawiam się nad konstrukcją zdań ani sposobem prowadzenia narracji, ponieważ całą uwagę poświęcam historii. W przypadku „Schronienia” zbyt często miałam świadomość samego czytania, a to odbierało mi część przyjemności. Nie uważam, że Coben źle pisze, ponieważ byłaby to niesprawiedliwa i zbyt daleko idąca ocena. Jego książki mają ogromne grono wielbicieli, a ja doskonale rozumiem, dlaczego czytelników przyciągają wymyślane przez niego zagadki. Po prostu jego sposób opowiadania nie jest tym, czego obecnie szukam w literaturze.

Ostatecznie „Schronienie” pozostawiło mnie z poczuciem pewnego niedosytu, choć zupełnie innym niż w przypadku książek, którym brakuje interesującej fabuły. Tutaj historia miała wszystko, żeby mnie zainteresować, i rzeczywiście to zrobiła, ale zabrakło porozumienia między mną a autorem na poziomie samego języka. Poleciłabym tę powieść osobom lubiącym dynamiczne thrillery młodzieżowe, zagadki kryminalne i bohaterów, którzy mimo młodego wieku potrafią wpakować się w wyjątkowo niebezpieczne sytuacje. Sama jednak coraz bardziej przekonuję się, że nie muszę kończyć każdej rozpoczętej serii, nawet jeśli jej fabuła jest interesująca. Czytanie ma być dla mnie przyjemnością, a nie kolejnym obowiązkiem do odhaczenia.

Harlan Coben pozostanie więc prawdopodobnie autorem, którego historie chętniej będę poznawać na ekranie niż na kartach książek. I wcale nie uważam tego za coś złego, ponieważ czasami film lub serial potrafi wydobyć z opowieści dokładnie te elementy, które najbardziej nas interesują. A ja tymczasem wrócę do swoich ulubionych pisarzy, przy których nie analizuję stylu, nie zastanawiam się nad rytmem zdań i nie muszę przekonywać samej siebie do kolejnego rozdziału. Po prostu otwieram książkę, zaczynam czytać i nagle okazuje się, że minęło pół dnia. Właśnie za takim czytaniem przepadam najbardziej.

Codziennik Zadumanej #75: Wszyscy śpią, Frida czeka, a ja właśnie ogłaszam stan pełnego szczęścia!

O jak ja kocham takie dni! Naprawdę, gdyby ktoś zapytał mnie, jak wygląda moje wymarzone listopadowe popołudnie, mogłabym bez najmniejszego zastanowienia wskazać właśnie dzisiejsze. Za oknem coraz ciemniej, w mieszkaniu cieplutko, wszędzie panuje ten cudowny spokój, którego człowiek po całym tygodniu pracy potrzebuje bardziej niż kolejnej promocji w ulubionym sklepie. A ja siedzę sobie w swoim królestwie i mam poczucie, że wszystko jest dokładnie tak, jak powinno. Nawet moje zatoki, które od kilku dni urządzały sobie w mojej głowie jakieś bliżej nieokreślone manewry wojskowe, zaczynają wreszcie zachowywać się przyzwoicie. Zrobiłam inhalacje, jest zdecydowanie lepiej i mam nadzieję, że tym razem rozejdziemy się w zgodzie. Ja zostanę przy swoim nosie, a infekcja niech sobie poszuka innego zajęcia. Najlepiej takiego, które nie wymaga kontaktu z ludźmi.

Dzisiaj nawet sprzątanie sprawiło mi przyjemność. Tak, wiem, brzmi podejrzanie, ale zapewniam, że wszystko ze mną w porządku. Lubię ten moment, kiedy mieszkanie jest już ogarnięte, wszystko wraca na swoje miejsce, a człowiek może usiąść i z czystym sumieniem stwierdzić, że na dzisiaj wystarczy. Nie trzeba już niczego poprawiać, przestawiać ani szukać. Można po prostu cieszyć się własnym domem. A ja swój dom naprawdę uwielbiam. Szczególnie jesienią, kiedy zapalam światełka, świecę, otulam się kocem i mam wrażenie, że cały ten listopadowy świat za oknem istnieje głównie po to, żebym jeszcze bardziej doceniała ciepło swojego mieszkania.

W moim kąciku czytelniczym czeka już cały dzbanek przepysznej herbaty. Nie jakaś symboliczna filiżaneczka, po której człowiek musi za pięć minut wstawać i iść do kuchni po dolewkę. Cały dzbanek! To bardzo ważne, ponieważ podczas czytania dobrej książki każda nieplanowana wyprawa do kuchni jest poważnym zakłóceniem procesu poznawczego. Szczególnie kiedy akcja zaczyna się rozkręcać, a człowiek właśnie podejrzewa, że ktoś w tej historii kłamie. Zresztą przy książkach Fridy McFadden podejrzewam zazwyczaj wszystkich. Gdyby w jej powieści pojawił się sympatyczny pan dostarczający pieczywo, prawdopodobnie już po dwóch stronach zaczęłabym zastanawiać się, co ukrywa i dlaczego tak podejrzanie uprzejmie się uśmiecha.

Bo dzisiaj mam przed sobą nową książkę mojej ukochanej Fridy! „Lokatorka” czeka na swoją kolej, a ja już czuję tę przyjemną ekscytację, którą znają wszyscy miłośnicy czytania. Książka jest nowa dla mnie, jeszcze nie wiem, co mnie w niej spotka, kto będzie wzbudzał moje podejrzenia i ile razy autorka wyprowadzi mnie w pole. Ale właśnie to uwielbiam. Ten moment tuż przed rozpoczęciem lektury, kiedy historia jest jeszcze wielką niewiadomą. Można się wygodnie rozsiąść, otworzyć pierwszą stronę i pozwolić, żeby ktoś na kilka godzin zabrał nas do zupełnie innego świata. Oczywiście w przypadku Fridy ten świat bywa miejscem, w którym rozsądny człowiek nie wynająłby nawet pokoju na jedną noc, ale przecież od czego jest literatura?

Tymczasem moje domowe towarzystwo również uznało, że sobotni wieczór należy spędzić w sposób godny i odpowiedzialny. Koty śpią. Wszystkie! Hektor, Bubu i Riko najwyraźniej zawarli chwilowe porozumienie pokojowe, którego głównym założeniem jest niewykonywanie żadnych zbędnych ruchów. Sisi również drzemie, zapewne regenerując siły przed kolejną wyprawą na osiedle, podczas której będzie musiała przypomnieć wszystkim napotkanym zwierzętom, kto tutaj sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem. Patrzę na tę moją ekipę i zastanawiam się, jakim cudem udało mi się zgromadzić pod jednym dachem tyle osobowości. Każde z nich ma własne zwyczaje, wymagania i przekonanie o swojej wyjątkowości. A ja, jako jedyna osoba opłacająca rachunki, mam w tym towarzystwie prawdopodobnie najmniej do powiedzenia.

Najbardziej rozczula mnie jednak ta cisza. Żadnego domagania się jedzenia, żadnego nawoływania madki, żadnych kocich pretensji ani psich interwencji. Nawet Hektor chwilowo zapomniał, że jego miseczka wymaga regularnych kontroli jakości, a Bubu nie zgłasza zapotrzebowania na noszenie synusia na rękach. Riko zapewne śni o czymś niezwykle ważnym, być może o obierkach z marchewki, które z niewiadomych powodów uważa za jedną z większych atrakcji swojego życia. I tylko ja siedzę sobie pośród tego całego śpiącego towarzystwa, zachwycona, że przez chwilę nikt niczego ode mnie nie chce. Chociaż znając życie, wystarczy, że otworzę książkę na szczególnie interesującym fragmencie, a ktoś natychmiast przypomni sobie o pilnej potrzebie czułości.

Wiecie, co jest w tym wszystkim najpiękniejsze? Że jeszcze kilka lat temu pewnie szukałabym szczęścia w czymś znacznie bardziej spektakularnym. W wyjazdach, wydarzeniach, planach, wypełnianiu każdej wolnej chwili czymś ciekawym. Nadal lubię wyjść z domu, pojechać w nowe miejsce, odwiedzić księgarnię czy spędzić dzień poza czterema ścianami. Ale coraz bardziej doceniam te wieczory, kiedy absolutnie nic szczególnego się nie dzieje. Kiedy największym wydarzeniem jest zapalenie świecy, zrobienie herbaty i rozpoczęcie nowej książki. I kiedy nie trzeba nikomu udowadniać, że dobrze wykorzystuje się swój czas.

Bo przecież my, dorośli, mamy jakąś dziwną skłonność do rozliczania samych siebie z każdej godziny. Nawet odpoczynek próbujemy organizować tak, żeby przyniósł wymierne korzyści. Czytamy, żeby się rozwijać, spacerujemy, żeby zrobić odpowiednią liczbę kroków, odpoczywamy, żeby następnego dnia pracować wydajniej. A może czasami warto zrobić coś wyłącznie dlatego, że sprawia nam przyjemność? Bez celu, bez planu i bez konieczności tłumaczenia się przed własnym sumieniem. Usiąść w fotelu, patrzeć na światełka i zwyczajnie cieszyć się tym, że jest dobrze.

Coraz częściej dochodzę do wniosku, że umiejętność cieszenia się zwyczajnością jest jednym z najprzyjemniejszych przywilejów dojrzałości. Człowiek już wie, że nie każdy weekend musi być pełen atrakcji, nie każda sobota wymaga wielkich planów, a spokojny wieczór w domu może być wart więcej niż najbardziej wymyślna rozrywka. Zwłaszcza po tygodniu spędzonym w szkole, wśród dziecięcych pytań, rozmów, obowiązków i nieustannego podejmowania decyzji. Cisza nabiera wtedy zupełnie nowej wartości. Nie trzeba jej niczym wypełniać. Wystarczy pozwolić jej być.

A listopad jest do takich wieczorów wręcz stworzony. Uwielbiam, kiedy wcześnie zapada zmrok, kiedy można zapalić lampki już po południu i kiedy dom staje się najprzyjemniejszym miejscem na świecie. Nie przeszkadza mi szarość za oknem ani to, że dzień jest coraz krótszy. Przeciwnie, mam wrażenie, że właśnie teraz mogę w pełni nacieszyć się tym wszystkim, co przez resztę roku trochę ginie w codziennym pośpiechu. Zapachem herbaty, miękkością koca, światłem świecy i obecnością moich zwierzaków, które nawet podczas snu potrafią sprawić, że mieszkanie wydaje się jeszcze bardziej przytulne.

Dzisiaj nie zamierzam już niczego planować. Sprzątanie zrobione, inhalacje wykonane, zatoki powoli wracają do współpracy, a niedziela będzie mogła pozostać niedzielą, bez odkurzacza, pralki i domowych porządków. Przede mną wieczór z Fridą, dzbanek herbaty i całe mnóstwo spokoju. Mam zamiar korzystać z tego bez najmniejszych wyrzutów sumienia.

I tak sobie myślę, że szczęście naprawdę nie zawsze potrzebuje wielkiej oprawy. Czasami wystarczy własny fotel, dobra książka, ciepły dom i świadomość, że wszyscy, których kochamy, są blisko. Nawet jeśli większość z nich aktualnie chrapie, mruczy albo śni o kolejnej porcji jedzenia.

A teraz wybaczcie, ale Frida czeka. Nie wypada przecież zostawiać nowej lokatorki samej na tak długo. Szczególnie że znając tę autorkę, pod moją nieobecność mogłoby się wydarzyć coś bardzo podejrzanego.

Dobrego, spokojnego wieczoru! Ja właśnie rozpoczynam swoją ulubioną część listopada.

Codziennik Zadumanej #74: Wszyscy narzekali na pogodę, a ja nastawiłam święta!

No i dałam radę! Wróciłam dzisiaj do szkoły, przeżyłam wszystkie lekcje i nawet nie musiałam udawać bohaterki narodowej, która ostatkiem sił dociera do domu. Gorączki nie było, samopoczucie całkiem przyzwoite, tylko te moje nieszczęsne zatoki nadal nie zamierzają zakończyć współpracy. Jest już trochę lepiej, ale poranki to prawdziwa próba charakteru. Kiedy człowiek otwiera oczy, wszystko zaczyna spływać i ma wrażenie, że przez noc w jego głowie uruchomiono niewielką instalację wodociągową. Szczegółów oszczędzę, bo przecież prowadzę codziennik, a nie kronikę chorób nosa i okolic. W każdym razie powoli wracam do żywych i bardzo mnie to cieszy.


W szkole miałam dzisiaj naprawdę przyjemny, spokojny dzień. Bez większych niespodzianek, nerwowych sytuacji i konieczności gaszenia pożarów, których przecież w nauczycielskim życiu nigdy nie brakuje. A za oknem od rana padało. Było szaro, mokro, ponuro i tak cudownie listopadowo, że aż chciało mi się uśmiechać. Wszyscy wokół narzekali na pogodę, a ja czułam się jak ryba w wodzie. No dobrze, może niekoniecznie ryba, bo przy moich zatokach dodatkowa wilgoć nie jest mi do niczego potrzebna, ale rozumiecie, o co chodzi. Uwielbiam takie dni! Niskie chmury, deszcz stukający o szyby, drzewa, które powoli tracą ostatnie liście, i ten szczególny listopadowy półmrok. Nie potrzebuję codziennie słońca, żeby mieć dobry humor. Czasami wręcz przeciwnie. Taka pogoda sprawia, że świat jakby trochę zwalnia, a ja razem z nim.

Wracałam więc do domu zadowolona, że dzień minął spokojnie, a przede mną całe popołudnie. Mogłam oczywiście położyć się pod kocem i kontynuować rekonwalescencję, ale w mojej głowie od jakiegoś czasu dojrzewał pewien pomysł. A właściwie powinien dopiero zacząć dojrzewać. I to przez kilka tygodni.

Postanowiłam zrobić ciasto na piernik staropolski!

Tak, wiem. Mamy dopiero listopad, a ja już zaczynam świąteczne przygotowania. Ale zanim ktoś uzna, że całkowicie straciłam kontakt z kalendarzem, wyjaśniam, że tym razem mam pełne usprawiedliwienie. Piernik staropolski jest ciastem długo dojrzewającym, więc nie da się go przygotować na ostatnią chwilę. Trzeba je nastawić odpowiednio wcześnie, odstawić w chłodne miejsce i pozwolić mu spokojnie nabierać charakteru. Czyli dokładnie odwrotnie niż ja, kiedy wpadnę na jakiś pomysł i najchętniej chciałabym zobaczyć efekt jeszcze przed kolacją.

Zabrałam się więc do pracy. Miód, przyprawy korzenne i cała ta pachnąca zapowiedź Bożego Narodzenia sprawiły, że przez chwilę zapomniałam nawet o swoich zatokach. Uwielbiam ten moment, kiedy w kuchni zaczyna unosić się zapach cynamonu, goździków i imbiru. Niby za oknem zwyczajny listopadowy deszcz, niby do świąt jeszcze trochę czasu, a człowiek już wyobraża sobie grudniowe wieczory, choinkę i wszystkie te drobne przyjemności, na które czeka przez cały rok.

Ciasto jest gotowe i odpoczywa sobie teraz w chłodnym miejscu. Będzie tam spokojnie dojrzewało przez następne tygodnie, a ja zamierzam wykazać się cierpliwością i nie zaglądać do niego co pięć minut. Chociaż znając siebie, pewnie będę od czasu do czasu sprawdzać, czy wszystko w porządku. W końcu skoro powierzyłam mu tak odpowiedzialne zadanie, jak zostanie tegorocznym świątecznym piernikiem, to wypada interesować się jego postępami.

Nie zdecydowałam jeszcze, co ostatecznie z niego przygotuję. Kusi mnie tradycyjny piernik przekładany marmoladą różaną. Taki porządny, pachnący, świąteczny, który można pokroić na kawałki i podać do kawy. Ale równie mocno chodzi mi po głowie pomysł upieczenia zwyczajnych pierniczków. Jeszcze mam czas na podjęcie decyzji. I to jest właśnie najprzyjemniejsze. Nie muszę dzisiaj wiedzieć wszystkiego, planować każdego szczegółu ani podejmować ostatecznych decyzji. Na razie wystarczy, że ciasto dojrzewa.

I wiecie, co mnie w tym wszystkim najbardziej rozbawiło? Że moje zatoki od kilku dni uparcie odmawiają poprawy, a ciasto piernikowe ma przed sobą kilka tygodni spokojnego dojrzewania i nikt nie będzie go poganiał. Ono może sobie odpoczywać, nabierać aromatu i czekać na odpowiedni moment. Ja natomiast już jutro muszę znowu wstać rano, przygotować się do pracy i funkcjonować jak człowiek. Gdzie tu sprawiedliwość? Najwyraźniej w moim domu najlepsze warunki rekonwalescencji otrzymał właśnie piernik.

A tak poważniej, bardzo lubię takie przygotowania do świąt. Bez pośpiechu, bez nerwowego odliczania dni i bez poczucia, że wszystko trzeba zrobić natychmiast. Jeszcze niedawno pisałam, że nie chcę przyspieszać jesieni i zamierzam cieszyć się listopadem. I nadal tak uważam. Nastawienie piernika wcale mi w tym nie przeszkadza. Przeciwnie, jest w tym coś pięknego. Listopad może spokojnie pozostać listopadem, deszcz może padać, drzewa mogą gubić liście, a gdzieś w chłodnym miejscu będzie sobie czekało ciasto, które za kilka tygodni stanie się częścią naszych świąt.

Pomyślałam też dzisiaj, że niektóre rzeczy w życiu naprawdę potrzebują czasu. Nie da się wszystkiego przyspieszyć, choćbyśmy bardzo chcieli. Dotyczy to zdrowienia, odpoczynku, realizowania planów, a czasami również zwyczajnego odzyskiwania spokoju. Żyjemy w świecie, w którym najlepiej wszystko mieć od razu. Szybkie zakupy, szybkie odpowiedzi, szybkie efekty. Tymczasem taki staropolski piernik przypomina, że cierpliwość też może przynieść coś dobrego. I że warto czasami przygotować coś wcześniej, a potem po prostu pozwolić sprawom toczyć się własnym rytmem.

Zresztą nie zamierzam udawać, że każda moja życiowa refleksja musi być szczególnie głęboka. Czasami największą przyjemnością jest zwyczajnie wrócić do domu po dobrym dniu w pracy, zrobić coś pachnącego w kuchni, zaparzyć kawę i posłuchać deszczu za oknem. Bez wielkich wydarzeń, bez niezwykłych przygód i bez konieczności opowiadania światu o spektakularnych sukcesach.

Dzisiaj właśnie taki dzień dostałam. Spokojny, mokry, szary, pachnący korzennymi przyprawami i dający nadzieję, że moje zatoki wreszcie przypomną sobie, jak powinny funkcjonować. A jutro już piątek! Jeszcze cztery lekcje i będzie można rozpocząć weekend. Mam zamiar wykorzystać go przede wszystkim na odpoczynek, bo nawet największa miłośniczka jesieni musi czasami przyznać, że organizm ma swoje prawa.

Na razie siedzę sobie w cieplutkim mieszkaniu, za oknem nadal listopadowa szaruga, a moje świąteczne ciasto rozpoczęło właśnie swoją wielką przygodę.

I tylko zastanawiam się, czy za kilka tygodni będę bardziej dumna z upieczonego piernika, czy z tego, że przez cały ten czas udało mi się go nie ruszać.

Bo cierpliwość cierpliwością, ale kiedy w domu zaczyna pachnieć świętami, człowiek naprawdę musi mieć silny charakter!

Codziennik Zadumanej #73 - Niepodległość na kanapie, czyli patriotka z zatkanym nosem

Tegoroczne Narodowe Święto Niepodległości obchodzę w wyjątkowo domowych okolicznościach. Żadnych spacerów po Warszawie, żadnego podziwiania biało-czerwonych flag na ulicach, żadnego uczestniczenia w uroczystościach. Jest za to ciepłe mieszkanie, telewizor, wygodne miejsce do leżenia i ja, czyli patriotka, którą zatoki postanowiły chwilowo wyłączyć z życia publicznego. Od wczoraj, odkąd wróciłam z pracy, praktycznie nie wychodzę z domu. Jedynym wyjątkiem są ekspresowe spacery z Sisi, bo pewnych potrzeb nie da się odłożyć nawet z okazji święta państwowego. Sisi oczywiście nie interesuje mój stan zdrowia ani kalendarz uroczystości. Spacer ma być, sprawy mają zostać załatwione i koniec dyskusji.

Zatoki dopadły mnie tym razem naprawdę porządnie. Głowa boli, nos żyje własnym życiem, a szczegółów oszczędzę, bo przecież nie chcę, żeby ktoś czytał mój codziennik przy śniadaniu i stracił apetyt. Na szczęście nie mam gorączki, nie czuję się jakoś szczególnie osłabiona i poza tym nieszczęsnym bólem głowy oraz zatokami funkcjonuję całkiem przyzwoicie. Oczywiście pod warunkiem, że nikt nie wymaga ode mnie zbyt intensywnego funkcjonowania. Najlepiej sprawdza mi się obecnie pozycja półleżąca, z możliwością szybkiego sięgnięcia po chusteczki i coś ciepłego do picia.

I tak właśnie upływa mi dzisiejszy dzień. Oglądam w telewizji obchody Święta Niepodległości, słucham patriotycznych pieśni, patrzę na biało-czerwone flagi i myślę sobie, że właściwie nie trzeba stać na placu pełnym ludzi, żeby naprawdę przeżywać to święto. Można siedzieć we własnym salonie, z kubkiem herbaty w dłoni, i czuć dokładnie tę samą wdzięczność za to, że żyjemy w wolnej Polsce. Może nawet łatwiej wtedy zatrzymać się nad znaczeniem tego dnia, kiedy człowiek nie musi nigdzie pędzić i niczego organizować.

Bo 11 listopada zawsze skłania mnie do refleksji. Myślę o tych wszystkich pokoleniach Polaków, które nie miały tego, co dla nas jest dzisiaj tak oczywiste. O ludziach, którzy przez lata zaborów pielęgnowali język, tradycję, kulturę i wiarę, przekazując je swoim dzieciom mimo przeciwności. O tych, którzy walczyli, cierpieli, tracili bliskich i nie doczekali chwili, kiedy Polska odzyskała niepodległość. I o tych, którzy w 1918 roku mogli wreszcie uwierzyć, że ich kraj znów będzie miał własne miejsce na mapie Europy.

Czasami zastanawiam się, czy my naprawdę doceniamy tę wolność. Na co dzień mamy przecież mnóstwo powodów do narzekania. Na polityków, ceny, przepisy, komunikację miejską, pogodę i tysiąc innych rzeczy. Sama nie jestem wolna od narzekania, co zresztą stali czytelnicy mojego codziennika doskonale wiedzą. Ale dzisiaj warto sobie przypomnieć, że możliwość zwyczajnego życia we własnym kraju, mówienia własnym językiem, wychowywania dzieci zgodnie ze swoimi wartościami i pielęgnowania narodowych tradycji wcale nie była nam dana raz na zawsze.

Jako nauczycielka szczególnie mocno odczuwam odpowiedzialność za przekazywanie tej pamięci najmłodszym. Lubię, kiedy dzieci poznają historię Polski, uczą się hymnu, rozpoznają symbole narodowe i zaczynają rozumieć, dlaczego obchodzimy takie święta. Oczywiście dla drugoklasisty niepodległość bywa jeszcze pojęciem dość abstrakcyjnym. Znacznie łatwiej zrozumieć, że można samodzielnie wybrać zabawę na przerwie, niż pojąć skomplikowane dzieje państwa. Ale właśnie od takich prostych rozmów wszystko się zaczyna. Od szacunku do flagi, od znajomości historii własnej rodziny, od świadomości, że Polska jest naszym wspólnym domem, o który warto dbać.

A skoro już o domu mowa, to mój dzisiejszy patriotyzm ma wyjątkowo wygodną oprawę. W mieszkaniu cieplutko, za oknem listopad, a ja właśnie zamierzam zrobić sobie popołudniową kawusię i wrócić przed telewizor. Nie planuję żadnych wielkich przedsięwzięć. Nawet moje zwykle bardzo aktywne sumienie nauczycielskie otrzymało dzisiaj polecenie odpoczynku. Materiały do pracy poczekają, blogi nie uciekną, a świat naprawdę nie zawali się od tego, że przez jeden dzień nie zrobię niczego szczególnie produktywnego.

Przyznam jednak, że trochę się zastanawiam, czy z tymi zatokami nie powinnam wybrać się do lekarza. Z jednej strony nie mam gorączki, a poza bólem głowy i zatok czuję się całkiem nieźle. Z drugiej strony wiem, że nie zawsze warto udawać bohaterkę i liczyć, że wszystko samo przejdzie. Na razie postanowiłam dać sobie jeszcze trochę odpoczynku i obserwować, jak sytuacja się rozwinie. Przede mną czwartek i piątek, w oba dni mam po cztery lekcje, więc liczę, że organizm zdecyduje się wreszcie na współpracę. Chociaż przyznaję, że wolałabym, żeby nie traktował tych dwóch dni jako obowiązkowego sprawdzianu mojej wytrzymałości.

Dzisiejszy dzień przypomina mi też o czymś bardzo prostym. Patriotyzm nie musi zawsze oznaczać wielkich słów, uroczystych przemówień i podniosłych gestów. Jest również obecny w naszej codzienności. W uczciwej pracy, w szacunku do drugiego człowieka, w trosce o wspólne dobro, w wychowywaniu dzieci na mądrych i odpowiedzialnych ludzi. W pamięci o historii i w tym, jak traktujemy nasz kraj każdego zwyczajnego dnia, również wtedy, kiedy nie ma żadnego święta.

Można kochać Polskę i jednocześnie dostrzegać jej problemy. Można być dumnym z naszej historii, a przy tym mieć świadomość, że wciąż wiele rzeczy wymaga poprawy. Można różnić się poglądami, dyskutować, nie zgadzać się ze sobą, a mimo wszystko pamiętać, że łączy nas coś ważniejszego niż codzienne spory. Chciałabym, żebyśmy właśnie o tym częściej pamiętali, nie tylko jedenastego listopada.

A dzisiaj szczególnie cieszę się z tego, że mogę świętować po swojemu. Bez pośpiechu, bez konieczności wychodzenia z domu, za to z wdzięcznością i spokojem. Za wolność, za naszą historię, za ludzi, którzy ją tworzyli, i za możliwość życia w kraju, który mimo wszystkich swoich niedoskonałości jest moim miejscem na ziemi.

Za chwilę zrobię sobie kawę, poprawię koc i wrócę do oglądania uroczystości. Sisi zapewne za jakiś czas przypomni mi, że niepodległość nie zwalnia z obowiązków wobec czworonogów, a koty będą pilnować, żebym przypadkiem nie poczuła się zbyt samotna podczas chorowania.

I wiecie co? Wcale nie żałuję, że dzisiejsze święto spędzam właśnie tak. Najważniejsze przecież, żeby wiedzieć, co świętujemy, i naprawdę to doceniać.

Niech żyje wolna Polska! A ja poproszę jeszcze o odrobinę wolności od zatkanego nosa, bo tę również potrafiłabym dzisiaj bardzo docenić.

Mały zestaw prezentowy za kilka złotych

Jesienią jakoś częściej mam ochotę komuś coś podarować. Nie musi to być wielki prezent ani okazja wpisana czerwonym długopisem w kalendarzu. Czasem wystarczy spotkanie przy kawie, imieniny, odwiedziny u znajomej albo zwyczajna chęć zrobienia komuś małej przyjemności. Problem zaczyna się wtedy, kiedy człowiek wchodzi do sklepu po drobiazg, a wychodzi z torbą rzeczy za kwotę, która zdecydowanie przestała mieć cokolwiek wspólnego z drobiazgiem. Dlatego tym razem postanowiłam zrobić mały jesienny zestaw prezentowy z tego, co w dużej części mogę przygotować sama.


Potrzebne jest niewielkie pudełko. Może być po czymś, co już mamy w domu, byle było czyste, całe i na tyle ładne, żeby nie zdradzało od razu swojego poprzedniego życia. Można wyłożyć je papierem kraftowym, zwykłą bibułą albo kawałkiem jasnego papieru. Bez wielkich dekoracji, bo zawartość i tak zrobi całą robotę.

Do środka wkładam małą świecę w słoiczku. Może być domowa z wosku sojowego, o której już pisałam, ale równie dobrze sprawdzi się prosta gotowa świeca. Ważne, żeby miała spokojny zapach, pasujący do reszty zestawu. Wanilia, pomarańcza, cynamon albo coś lekko korzennego będą tutaj idealne.

Obok świecy trafia mała porcja jesiennej herbaty. Najlepiej przesypać ją do papierowej torebki albo niewielkiego słoiczka. Czarna herbata, suszone jabłko, skórka pomarańczy, cynamon i kilka goździków już same w sobie wyglądają bardzo ładnie, więc nie trzeba niczego specjalnie poprawiać.

Trzecim elementem jest mały słoiczek cynamonowego słodzidła. Może to być cukier, ale równie dobrze erytrytol albo inna baza, której używa osoba obdarowana. Dodaję cynamon, wanilię i odrobinę dobrze wysuszonej skórki pomarańczowej. Taki słoiczek przyda się do kawy, herbaty, owsianki czy deseru i mam pewność, że nie będzie przez następne trzy lata stał na półce jako tajemniczy przedmiot dekoracyjny.

Na koniec dokładam suszony plaster pomarańczy. Jeden wystarczy. Można przewiązać nim słoiczek albo położyć go między pozostałymi rzeczami. Jeśli mam pod ręką kawałek cynamonu albo kilka gwiazdek anyżu, również mogą trafić do pudełka, ale naprawdę nie ma potrzeby zamieniać prezentu w magazyn przypraw korzennych.

Całość można przewiązać zwykłym sznurkiem i dołączyć małą kartkę z krótkim życzeniem. I właściwie tyle. Nie potrzeba wielkiego kosza, folii celofanowej ani kokardy większej od samego prezentu. W środku znajdują się rzeczy, które można wypić, zjeść albo zużyć, a po wszystkim zostaje pudełko i kilka słoiczków, które spokojnie dostaną kolejne zastosowanie.

Najbardziej podoba mi się w tym zestawie to, że można go dopasować do konkretnej osoby. Jednej włożę herbatę, drugiej kawę, komuś innemu domowe mydełko albo sól do kąpieli. Można przygotować wersję całkiem bez cukru, mocniej pachnącą pomarańczą albo zupełnie delikatną. Nie trzeba robić wszystkiego identycznie, bo właśnie w tym cały urok domowych prezentów.

I znowu wychodzi na to, że sympatyczny prezent wcale nie musi kosztować fortuny. Kilka małych rzeczy, trochę własnej pracy i zwykłe pudełko wystarczą, żeby powstało coś naprawdę przyjemnego. A jeśli przy okazji zrobię drugi zestaw dla siebie, to przecież tylko po to, żeby sprawdzić, czy wszystko zostało dobrze skomponowane. Kontrola jakości nadal obowiązuje.

Codziennik Zadumanej #72 - Wczoraj Kraków, dziś cisza, której tak bardzo potrzebujemy

Miałam dzisiaj pisać o czymś zupełnie innym. Niedziela, spokojny poranek, kawa, może książka, trochę domowych przyjemności. Zwykle właśnie takie drobiazgi trafiają do mojego codziennika, bo przecież życie składa się przede wszystkim ze zwyczajnych chwil. Ale od wczoraj trudno mi myśleć o czymkolwiek innym niż o tym, co wydarzyło się w Krakowie. Sześć osób straciło życie, wiele zostało rannych, a rodziny, które jeszcze wczoraj rano miały swoje plany na weekend, znalazły się w rzeczywistości, której nikt nie powinien doświadczać.


Kraków. Miasto, które kojarzy się z historią, pięknymi uliczkami, spacerami po Rynku, turystami, kawiarniami i ludźmi cieszącymi się wolnym czasem. Właśnie tam, w samym sercu miasta, rozegrała się tragedia. Trudno pojąć, jak w jednej chwili zwyczajna sobota może zamienić się w dramat. Ktoś wyszedł na spacer, ktoś umówił się na spotkanie, ktoś chciał po prostu miło spędzić popołudnie. Nie wiedzieli, że dla części z nich będzie to ostatni dzień życia.

Dzisiaj i jutro obowiązuje w Polsce żałoba narodowa. I ja również chcę przeżyć te dni w duchu żałoby. Spokojniej, ciszej, bez rozrywek i bez udawania, że nic się nie wydarzyło. Nie dlatego, że ktoś mi tak nakazał, ale dlatego, że zwyczajnie czuję taką potrzebę. Chcę zatrzymać się na chwilę, pomodlić za tych, którzy zginęli, za rannych walczących o zdrowie i za wszystkich, których życie wczoraj rozsypało się na kawałki.

Najbardziej porusza mnie myśl o rodzinach ofiar. O tych telefonach, których nikt nie chciałby odebrać. O niedokończonych rozmowach, wspólnych planach i pustych miejscach przy stole. Jeszcze wczoraj ktoś czekał na powrót bliskiej osoby, a dzisiaj musi zmierzyć się z wiadomością, której nie sposób przyjąć spokojnie. Nie potrafię nawet wyobrazić sobie ogromu ich cierpienia. I chyba nie muszę. Wystarczy pamiętać, że za każdą informacją o liczbie ofiar stoją konkretni ludzie, ich twarze, imiona i całe historie.

Myślę też o tych, którzy znaleźli się na miejscu tragedii. O policjantach, ratownikach, lekarzach i zwyczajnych przechodniach, którzy zamiast uciekać, ruszyli z pomocą. W chwilach największego zagrożenia można zobaczyć zarówno przerażające oblicze człowieka, jak i ogrom dobra, odwagi oraz bezinteresowności. I właśnie tej drugiej strony ludzkiej natury bardzo potrzebuję się dzisiaj trzymać. Bo gdybyśmy pozwolili, żeby takie wydarzenia odebrały nam wiarę w ludzi, zło zabrałoby nam jeszcze więcej.

Od wczoraj zastanawiam się również nad tym, jak kruche jest nasze poczucie bezpieczeństwa. Wychodzimy rano z domu, planujemy zakupy, spotkania, wycieczki, narzekamy na pogodę, korki i drobne niedogodności. Zakładamy, że wieczorem wrócimy do swoich mieszkań, nastawimy czajnik i opowiemy komuś, jak minął dzień. I dobrze, że tak żyjemy. Nie dałoby się przecież funkcjonować, gdybyśmy każdego ranka zastanawiali się, czy bezpiecznie wrócimy. Ale takie tragedie boleśnie przypominają, że codzienność, którą tak często traktujemy jak coś oczywistego, jest ogromnym darem.

Jeszcze kilka dni temu pisałam o listopadowych spacerach przez cmentarz, o fotografiach na nagrobkach i o tym, że za każdym nazwiskiem kryje się człowiek. Dzisiaj ta myśl wraca do mnie ze szczególną siłą. Nie chcę, żeby ofiary wczorajszej tragedii pozostały w naszej pamięci jedynie liczbami z wiadomości. Każda z tych osób miała swoje życie, bliskich, marzenia i plany. Każda zasługuje na pamięć, szacunek i modlitwę.

Wiem, że w internecie już pojawiają się komentarze, oskarżenia, domysły i próby tłumaczenia tego, czego na razie nie rozumiemy. Ja nie chcę w tym uczestniczyć. Od ustalania faktów są odpowiednie służby, a od osądzania sprawcy właściwe instytucje. Myślę, że w takich chwilach szczególnie ważna jest odpowiedzialność za słowa. Łatwo napisać coś pod wpływem emocji, powtórzyć niesprawdzoną informację albo zamienić czyjeś cierpienie w kolejną internetową dyskusję. A przecież rodziny ofiar potrzebują dzisiaj przede wszystkim spokoju, współczucia i wsparcia.

Jestem osobą wierzącą, dlatego naturalną odpowiedzią na takie wydarzenia jest dla mnie modlitwa. Nie mam odpowiedzi na pytanie, dlaczego dochodzi do podobnych tragedii. Nie potrafię znaleźć słów, które mogłyby przynieść ukojenie wszystkim dotkniętym tym dramatem. Mogę jednak powierzyć ich Bogu i prosić o siłę dla tych, którzy muszą teraz zmierzyć się z niewyobrażalnym bólem. O zdrowie dla rannych, o mądrość dla lekarzy, o wytrwałość dla ratowników i o pokój dla rodzin, których życie już nigdy nie będzie takie samo.

Dzisiaj mój dom będzie trochę cichszy. Nie zamierzam rezygnować z codziennych obowiązków ani z drobnych gestów życzliwości, ale chcę świadomie ograniczyć to, co mogłoby zagłuszyć refleksję. Zapalę świecę, pomodlę się i pobędę przez chwilę w ciszy. Czasami właśnie cisza jest najbardziej odpowiednią odpowiedzią na wydarzenia, wobec których brakuje słów.

A później zapewne przytulę moje zwierzaki, zrobię sobie herbatę i pomyślę z wdzięcznością o tym, że jestem u siebie, w bezpiecznym domu. Że mogę zadzwonić do bliskich, zapytać, jak się czują, usłyszeć znajomy głos. Takie zwyczajne rzeczy, o których na co dzień niemal nie myślimy, dzisiaj nabierają zupełnie innego znaczenia.

Nie chciałabym jednak kończyć tego wpisu wyłącznie smutkiem. Wierzę, że nawet po najciemniejszych wydarzeniach człowiek potrzebuje nadziei. Nadziei, że ranni wrócą do zdrowia, że rodziny ofiar znajdą wokół siebie ludzi gotowych je wspierać, że jako społeczeństwo potrafimy być razem również wtedy, kiedy nie mamy łatwych odpowiedzi.

Niech dzisiejsza i jutrzejsza żałoba będą czymś więcej niż opuszczonymi flagami i odwołanymi wydarzeniami. Niech staną się okazją do okazania solidarności, do większej uważności na drugiego człowieka i do zastanowienia się, jak wiele znaczą nasze codzienne gesty.

Bo choć nie mamy wpływu na wszystko, co wydarza się na świecie, mamy wpływ na to, ile dobra pozostawiamy po sobie każdego dnia.

Dzisiaj moje myśli i modlitwy są z Krakowem. Z tymi, którzy odeszli, z rannymi, z ich rodzinami i ze wszystkimi, którzy wczoraj przeżyli chwile grozy.

Niech zmarli odpoczywają w pokoju. Niech cierpiący otrzymają potrzebną pomoc. A nam wszystkim niech nigdy nie zabraknie wrażliwości na drugiego człowieka.

Codziennik Zadumanej #71 - Sztuka kamuflażu

Zaczynam podejrzewać, że Hektor prowadzi jakieś tajne szkolenia z zakresu przetrwania, kamuflażu i doprowadzania właścicielki do obłędu. Wczoraj opowiadałam Wam o jego nocnych wyczynach, potem o problemach sercowych z Bubu, a dzisiaj mój rudy terrorysta postanowił udowodnić, że potrafi również znikać bez śladu. I to w mieszkaniu, w którym mieszka od lat! Ale po kolei, bo historia zaczęła się całkiem niewinnie, jak zresztą większość moich domowych katastrof.

Postanowiłam wyciągnąć z walizki moje ukochane miśki, czyli te wszystkie mięciutkie, sztuczne futerka, które uwielbiam nosić. Właśnie nadszedł ich czas, bo jesienią sprawdzają się znakomicie, natomiast zimą, kiedy mróz zaczyna szczypać w nos, nadają się już raczej do podziwiania w szafie niż do wychodzenia na dwór. Wyjęłam więc walizkę, otworzyłam ją, zaczęłam przeglądać zawartość i wtedy wydarzyło się coś zupełnie typowego dla mojego mózgu z ADHD. Przypomniałam sobie, że muszę coś zrobić w kuchni. Co dokładnie? Nie mam pojęcia. Zapewne było to w tamtej chwili zadanie absolutnie niecierpiące zwłoki, skoro porzuciłam całą operację futerkową i udałam się w zupełnie innym kierunku. Walizka została otwarta, miśki rozgrzebane, a ja płynnie przeszłam do kolejnych obowiązków, jakby tak właśnie wyglądał pierwotny plan działania.

Czas mijał, aż wreszcie nadeszła pora kolacji dla mojego futrzastego towarzystwa. Rozpoczęłam przygotowania do wieczornego karmienia, czyli obsługi restauracji, w której każdy klient ma własne wymagania, a szef kuchni nie ma prawa do reklamacji. I nagle zauważyłam, że brakuje Hektora. Zawołałam raz, drugi, trzeci. Cisza. Sprawdziłam jego ulubione miejsca, zajrzałam do pokojów, pod meble, za meble, nawet tam, gdzie normalny kot nie miałby najmniejszego powodu się znajdować. Ale po latach mieszkania z Hektorem wiem, że normalność nie jest kategorią, którą należy się kierować podczas poszukiwań.

W pewnym momencie zaczęłam już podejrzewać, że ten łobuz znalazł jakiś tajny portal prowadzący do innego wymiaru. Przecież kot nie może tak po prostu rozpłynąć się w powietrzu! Wołam, chodzę, zaglądam, a jego nie ma. I wtedy moje spojrzenie padło na walizkę.

Proszę Państwa, oto on. Hektor we własnej osobie, perfekcyjnie wkomponowany w stertę sztucznych futerek, z miną człowieka, któremu właśnie przerwano zasłużony urlop w pięciogwiazdkowym hotelu. Rudy wśród rudych miśków! Leżał sobie wygodnie, cieplutko, mięciutko, najwyraźniej zachwycony nowym apartamentem. Ja przez kilkanaście minut prowadziłam akcję poszukiwawczą, a on prawdopodobnie obserwował całe zamieszanie i zastanawiał się, dlaczego jego osobista kelnerka zamiast podawać kolację, urządza sobie wieczorne spacery po mieszkaniu.

Przyznam, że kiedy go zobaczyłam, najpierw poczułam ogromną ulgę, a potem zaczęłam się śmiać. Bo trzeba mieć naprawdę wyjątkowy talent, żeby schować się w walizce pełnej futerek i wyglądać jak jeden z elementów jesiennej garderoby. Jeszcze chwila, a mogłabym go niechcący odwiesić do szafy i odkryć dopiero przy okazji następnej zmiany sezonu. Chociaż znając Hektora, już po pięciu minutach zażądałby otwarcia garderoby i dostarczenia sosiku do apartamentu.

Cała ta historia uświadomiła mi jednak coś jeszcze. Czasami tak bardzo jesteśmy zajęci szukaniem, sprawdzaniem i kontrolowaniem wszystkiego, że nie zauważamy tego, co mamy niemal przed nosem. Biegamy od jednego obowiązku do drugiego, w głowie układamy kolejne plany, a życie tymczasem urządza nam małe przedstawienia, z których warto się po prostu pośmiać. I może właśnie dlatego dobrze jest od czasu do czasu odpuścić sobie tę nieustanną potrzebę ogarniania wszystkiego. Nie każda otwarta walizka musi zostać natychmiast zamknięta, nie każde zadanie wykonane zgodnie z planem, a niektóre niespodzianki okazują się całkiem przyjemne.

Choć w moim przypadku z tej historii płynie jeszcze jedna, bardzo praktyczna nauka: zanim rozpocznę poszukiwania zaginionego kota, powinnam sprawdzić, co ostatnio zostawiłam otwarte. Przy moim ADHD i Hektorowym zamiłowaniu do luksusu lista potencjalnych kryjówek może być naprawdę długa.

A walizka? Nadal stoi. Hektor uznał ją za swoją własność, a ja zastanawiam się, czy przypadkiem nie powinnam zacząć pobierać od niego opłaty za przechowywanie. W końcu skoro on od miesięcy rujnuje mój budżet na saszetkach z sosikiem, to może najwyższy czas, żeby zaczął dokładać się do domowych wydatków. Chociaż znając życie, rachunek wystawi mi on. Za zakłócanie wypoczynku. 😁

„Narośl” - Agnieszka Peszek o tym, jak toksyczna miłość potrafi zamienić małżeństwo w piekło

Z Agnieszką Peszek mam już tak, że kiedy w moje ręce trafia kolejna jej książka, domowe obowiązki automatycznie przesuwają się na dalszy plan. Wiem, że powinnam zająć się czymś pożytecznym, ale wystarczy kilka stron i zaczynam negocjować sama ze sobą. Jeszcze jeden rozdział, jeszcze kilkanaście minut, a później naprawdę zabiorę się za wszystko, co zaplanowałam. Oczywiście zazwyczaj kończy się na tym, że kawa stygnie, zegar nieubłaganie odmierza czas, a ja nadal siedzę z książką. Agnieszka Peszek, którą od dawna nazywam swoją polską Freidą McFadden, ponownie skutecznie pokrzyżowała mi plany. Tym razem za sprawą „Narośli”, thrillera psychologicznego, w którym małżeństwo staje się miejscem wyjątkowo niebezpiecznym, a ludzie pozornie najbliżsi okazują się zdolni do rzeczy, o jakie nigdy byśmy ich nie podejrzewali.


Oliwia i Krzysztof poznają się podczas studenckiej imprezy. Ona pochodzi z zamożnej rodziny, jest ambitna, przyzwyczajona do określonego poziomu życia i pozostaje pod silnym wpływem dominującego ojca. Krzysztof dorastał w zupełnie innych warunkach, a jego marzeniem jest wyrwanie się z biedy i zapewnienie rodzinie lepszej przyszłości. Ich znajomość przeradza się w związek, który ostatecznie prowadzi do ślubu. Tyle że już uroczystość weselna pokazuje, jak wiele dzieli młodych małżonków. Ojciec Oliwii nie ukrywa pogardy wobec zięcia, Krzysztof upija się i zasypia pod stołem, a noc poślubna przebiega zupełnie inaczej, niż można byłoby oczekiwać. Trudno o bardziej wymowny początek wspólnego życia.

Dziewięć lat później w mieszkaniu Oliwii i Krzysztofa zostają odnalezione dwa ciała. Okoliczności zdarzenia budzą wiele wątpliwości, a ustalenie, co naprawdę wydarzyło się za zamkniętymi drzwiami, wymaga powrotu do przeszłości. Autorka stopniowo odsłania kolejne etapy małżeństwa, pozwalając nam obserwować, jak relacja dwojga ludzi zamienia się w nieustanną walkę o przewagę. Nie zamierzam zdradzać więcej, ponieważ właśnie odkrywanie rodzinnych sekretów stanowi największą przyjemność podczas lektury.

Najbardziej podobało mi się to, że Peszek nie próbuje przekonać czytelnika, iż w tej historii istnieje jedna niewinna osoba i jeden bezwzględny oprawca. Początkowo można współczuć Krzysztofowi, który trafia do rodziny traktującej go z wyższością, albo próbować zrozumieć Oliwię, wychowaną przez ojca przyzwyczajonego do kontrolowania wszystkiego. Jednak kolejne rozdziały skutecznie komplikują te pierwsze oceny. Bohaterowie podejmują decyzje, które trudno zaakceptować, manipulują sobą, wykorzystują słabości drugiej strony i coraz bardziej zaplątują się we własne kłamstwa. W pewnym momencie przestałam nawet próbować rozstrzygać, komu powinnam współczuć, ponieważ każde nowe odkrycie zmieniało moje spojrzenie na ich małżeństwo.

Bardzo lubię takie niejednoznaczne postacie. W prawdziwym życiu ludzie rzadko są wyłącznie dobrzy albo źli, a ich zachowanie często wynika z doświadczeń, ambicji, lęków i potrzeb, których nie potrafią otwarcie wyrazić. Peszek pokazuje to w sposób szczególnie bezlitosny. Oliwia i Krzysztof wnoszą do związku własne oczekiwania, rodzinne obciążenia oraz przekonania dotyczące pieniędzy, pozycji społecznej i wzajemnych obowiązków. Zamiast budować porozumienie, stopniowo uczą się wykorzystywać przeciwko sobie wszystko, co wiedzą o drugiej osobie. Najbardziej przykre jest to, że ich małżeństwo od początku wydaje się obciążone cudzymi ambicjami i potrzebą udowodnienia własnej wartości.

Podczas czytania sporo myślałam o tym, jak ogromny wpływ na dorosłe życie mają wzorce wyniesione z rodzinnego domu. Oliwia dorastała w środowisku, w którym pieniądze i pozycja społeczna odgrywały ważną rolę, a ojciec miał bardzo konkretne wyobrażenie o tym, jak powinno wyglądać życie córki. Krzysztof z kolei znał biedę i marzył o finansowym bezpieczeństwie. Każde z nich inaczej rozumiało sukces, lojalność i partnerskie obowiązki. Oczywiście odmienne pochodzenie nie musi przekreślać związku, ale kiedy do różnic dochodzą brak szacunku, wzajemne pretensje i nieumiejętność szczerej rozmowy, nawet drobne konflikty potrafią z czasem urosnąć do ogromnych rozmiarów.

Właśnie dlatego tytuł „Narośl” uważam za wyjątkowo trafny. Kojarzy mi się z czymś, co początkowo może być niemal niezauważalne, ale stopniowo rozrasta się, zajmuje coraz więcej miejsca i zaczyna niszczyć to, co znajduje się wokół. Podobnie dzieje się z relacją bohaterów. Niewypowiedziane pretensje, upokorzenia, zazdrość i kłamstwa nie znikają tylko dlatego, że nikt nie chce o nich rozmawiać. Przeciwnie, narastają przez lata, aż w końcu stają się czymś, nad czym trudno zapanować. To moja interpretacja tytułu, ale właśnie ona towarzyszyła mi przez większą część lektury.

Autorka prowadzi opowieść w różnych planach czasowych i oddaje głos kilku postaciom. Dzięki temu wydarzenia, które początkowo wydają się oczywiste, stopniowo nabierają zupełnie innego znaczenia. Szczególnie dobrze wypada konfrontowanie odmiennych perspektyw. Każdy bohater ma własną wersję przeszłości, własne usprawiedliwienia i powody, dla których pewne fakty woli przemilczeć. Czytelnik musi samodzielnie układać poszczególne elementy, a Peszek bardzo umiejętnie wykorzystuje naszą skłonność do pochopnego oceniania ludzi. Przyznaję, że kilkakrotnie byłam przekonana, iż zaczynam rozumieć całą sytuację, po czym kolejny fragment historii zmuszał mnie do zmiany zdania.

W „Narośli” podoba mi się również to, że napięcie nie opiera się wyłącznie na zagadce kryminalnej. Oczywiście odnalezienie ciał i próba ustalenia okoliczności zdarzenia stanowią ważną część fabuły, ale równie mocno przyciąga uwagę obserwowanie stopniowego rozpadu małżeństwa. Nie potrzeba tutaj nieustannych pościgów ani kolejnych brutalnych zbrodni, żeby poczuć niepokój. Czasami wystarczy rozmowa przy rodzinnym stole, pozornie niewinne zdanie albo zachowanie, które pokazuje, jak niewiele szacunku pozostało między ludźmi deklarującymi kiedyś miłość. Ta codzienna, psychologiczna przemoc potrafi być bardziej przygnębiająca niż najbardziej wymyślna kryminalna intryga.

Nie twierdzę jednak, że powieść jest pozbawiona słabszych stron. Chwilami miałam wrażenie, że autorka wyjątkowo mocno zagęszcza sieć sekretów i wzajemnych manipulacji. Bohaterowie bywają tak wyrachowani, że trudno uwierzyć, iż przez tyle lat potrafili funkcjonować w takiej relacji. Niektóre zachowania wydawały mi się przesadzone, choć rozumiem, że właśnie dzięki nim Peszek buduje atmosferę coraz większego zagrożenia. Zabrakło mi też momentami nieco więcej miejsca dla samego śledztwa, ponieważ psychologiczna historia małżeństwa zdecydowanie dominuje nad policyjnymi działaniami. Nie przeszkodziło mi to jednak w lekturze, bo największą siłą tej książki pozostają dla mnie bohaterowie i ich skomplikowane motywacje.

Z ciekawości zajrzałam również do opinii innych czytelników. Wiele osób zwraca uwagę na nieprzewidywalność fabuły, umiejętne prowadzenie kilku perspektyw i bohaterów, których trudno jednoznacznie ocenić. Pojawiają się też uwagi dotyczące nagromadzenia intryg oraz tego, że niektóre rozwiązania wymagają od czytelnika sporej wyrozumiałości. Rozumiem te zastrzeżenia, ale akurat w przypadku „Narośli” skomplikowana konstrukcja historii nie zmęczyła mnie tak bardzo, jak zdarzało się przy innych thrillerach. Tutaj kolejne odkrycia rzeczywiście zmieniały sposób, w jaki postrzegałam wcześniejsze wydarzenia, a nie służyły wyłącznie wywołaniu chwilowego zaskoczenia.

Po przeczytaniu kilku książek Agnieszki Peszek coraz bardziej doceniam jej umiejętność tworzenia historii opartych na ludzkich słabościach. W serii o Dorocie Czerwińskiej, którą również mam już za sobą, polubiłam przede wszystkim kryminalne zagadki i sposób prowadzenia bohaterów. W „Narośli” szczególnie mocno wybrzmiewa natomiast psychologiczny wymiar relacji, w której miłość, ambicja, pieniądze i potrzeba kontroli tworzą wyjątkowo niebezpieczną mieszankę. Autorka nie oszczędza swoich postaci, ale też nie pozwala czytelnikowi zbyt szybko przywiązać się do jednej interpretacji wydarzeń.

„Narośl” jest pierwszą częścią cyklu „Konieczna”, choć sama historia Oliwii i Krzysztofa ma wyraźnie zaznaczony własny punkt wyjścia. To dobra propozycja dla osób, które lubią thrillery psychologiczne, rodzinne tajemnice i opowieści o ludziach zdolnych do przekraczania kolejnych granic. Trzeba jednak przygotować się na wyjątkowo toksyczne relacje, bohaterów budzących silne emocje i atmosferę, w której trudno znaleźć choćby odrobinę spokoju.

Mnie ta książka naprawdę wciągnęła. Najbardziej cenię w niej to, że zamiast prostego podziału na winnych i pokrzywdzonych dostałam historię ludzi, którzy przez lata budowali wspólne życie na bardzo kruchych fundamentach. Agnieszka Peszek po raz kolejny przypomniała mi, dlaczego tak chętnie sięgam po jej powieści. Potrafi sprawić, że najpierw jestem pewna własnej oceny bohaterów, później zaczynam w nią wątpić, a na końcu odkrywam, jak niewiele wiedziałam o ich prawdziwych intencjach. I właśnie za to lubię jej książki najbardziej.

A moje domowe obowiązki oczywiście doczekały się swojej kolejki, chociaż zdecydowanie później, niż planowałam. Przy Agnieszce Peszek chyba powinnam już przestać obiecywać sobie, że przeczytam tylko jeden rozdział.