Sunflower - Zadumana

Do „Pościgu” trafiłam trochę inaczej niż do większości książek Linwooda Barclaya. Kojarzę go przecież przede wszystkim z thrillerami dla dorosłych, a tutaj nagle dostałam książkę młodzieżową. I jeszcze z psem w roli jednego z najważniejszych bohaterów. No dobrze, przyznaję — w moim przypadku pies na okładce od razu dostaje kilka punktów na starcie. Tylko że po przeczytaniu mam jeden problem. Bardzo chętnie sięgnęłabym po dalszy ciąg, a tego po polsku po prostu nie ma.

„Pościg” to wydana w Polsce w 2017 roku powieść, której oryginalny tytuł brzmi „Chase”. Polskie wydanie Znaku liczy 250 stron i ukazało się w twardej oprawie. To książka skierowana do młodszych czytelników, ale zupełnie mi to nie przeszkadzało. Zresztą sam Barclay określa tę serię jako thrillery dla młodych czytelników, a przy drugiej części podawał orientacyjny wiek od około 8–9 lat wzwyż. To „wzwyż” jest tutaj ważne, bo dorosły naprawdę może się przy niej dobrze bawić.

Głównym bohaterem jest Czip, i od razu uprzedzam — nie jest to zwyczajny pies. Powstał w ramach tajnego, kosztownego eksperymentu prowadzonego przez organizację nazywaną Instytutem. Ma w sobie technologię, zapisane dane, niezwykłe możliwości i właściwie powinien działać trochę bardziej jak maszyna niż zwierzę. Problem w tym, że natura nadal daje o sobie znać. Można psa naszpikować elektroniką, ale spróbujcie mu wytłumaczyć, że ma nie interesować się wiewiórką. W Instytucie uznają, że eksperyment nie przebiega zgodnie z planem i Czip ma zostać zlikwidowany. Pies jednak ucieka. I ma bardzo konkretny cel — odnaleźć dwunastoletniego Jeffa, któremu również grozi niebezpieczeństwo.

Więcej nie będę opowiadać, bo „Pościg” ma zaledwie 250 stron i przy takiej objętości bardzo łatwo powiedzieć o kilka zdań za dużo. Powiem tylko, że dzieje się sporo. Jest ucieczka, tajemnicza organizacja, niebezpieczeństwo, trochę technologii, przygoda i przede wszystkim bardzo sympatyczna relacja chłopca z niezwykłym psem.

Oczywiście trzeba przyjąć pewną umowę z autorem. To nie jest realistyczny thriller, w którym wszystko będziemy sprawdzać z aktualnym stanem nauki i technologii. Czip jest psem poddanym eksperymentom, potrafi rzeczy, których żaden Hektor, Riko czy Sisi raczej jutro rano nie zacznie robić. I całe szczęście, bo gdyby moje zwierzęta dostały jeszcze dostęp do zaawansowanej technologii, prawdopodobnie to ja musiałabym się wyprowadzić.

A jednak pod tą całą przygodową otoczką znalazłam coś, co bardzo lubię w książkach ze zwierzętami. Czip nie jest po prostu urządzeniem na czterech łapach. Technologia technologią, ale zostają instynkt, przywiązanie, lojalność i potrzeba ochrony człowieka. I nagle zaczynamy się zastanawiać, gdzie właściwie przebiega granica między tym, co zostało w nim zaprogramowane, a tym, co naprawdę jest jego.

Czytało mi się „Pościg” bardzo dobrze. Szybko, lekko i z przyjemnością. Nie oczekiwałam po nim mroku znanego z thrillerów Barclaya dla dorosłych, bo to po prostu inny rodzaj książki. Za to dostałam historię przygodową z kryminalnym napięciem i bohaterem, któremu kibicowałam od samego początku. Czasami naprawdę dobrze zrobić sobie taką czytelniczą wycieczkę poza własną półkę wiekową. Literatura młodzieżowa nie przestaje być ciekawa w dniu osiemnastych urodzin.

I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie zakończenie.

Bo „Pościg” nie jest całą historią. Barclay napisał drugą część zatytułowaną „Escape”, wydaną w 2018 roku. Autor sam przyznawał, że „Chase” kończy się cliffhangerem, a w kontynuacji Jeff i Czip nadal uciekają przed Instytutem, który za wszelką cenę chce odzyskać psa. Co więcej, oficjalna strona Barclaya nadal wymienia „Escape” jako drugi tom tej historii.

I teraz moje wielkie: dlaczego?

Dlaczego wydano w Polsce pierwszą część historii zakończoną w taki sposób, a drugiej już nie? Szukałam. Niestety nie znalazłam polskiego wydania „Escape”. W dostępnych katalogach polskie „Pościg” figuruje jako przekład Adriany Sokołowskiej-Ostapko, natomiast „Escape” znajduję wyłącznie w wydaniach obcojęzycznych. Nawet w opiniach polskich czytelników powtarza się dokładnie moje rozczarowanie: podobało się, a dalszego ciągu po polsku brak.

A szkoda, bo przeczytałabym od razu. Szczególnie że autor twierdził, iż druga przygoda Jeffa i Czipa podoba mu się jeszcze bardziej niż pierwsza. I tutaj mam chyba największy żal do wydawcy — jeśli już zostawiacie mnie z takim zakończeniem, to dajcie mi przynajmniej możliwość dowiedzenia się, co było dalej.

Czy warto przeczytać „Pościg”? Tak, tylko trzeba wiedzieć, w co się wchodzi. To młodzieżowa, lekka i chwilami mocno fantastyczna przygoda, a nie kolejny dorosły thriller Barclaya. Jeśli zaakceptujemy tę konwencję, dostajemy sympatyczną i bardzo sprawnie napisaną historię, którą naprawdę szybko się pochłania.

Tylko ostrzegam: możecie skończyć dokładnie tak jak ja — z ochotą na drugą część, której po polsku nie ma.

A Czipa chętnie zabrałabym do domu. Chociaż po namyśle… cztery zwierzaki już mam. Superpies podłączony do komputera mógłby być tym jednym krokiem za daleko.

W piątek wieczorem zaczęło się zupełnie niewinnie. Trochę sucho w gardle, takie nic, które człowiek oczywiście ignoruje, bo przecież ma plany, życie i absolutnie nie zamierza chorować. W sobotę organizm najwyraźniej uznał, że subtelne sugestie do mnie nie docierają, więc dołożył katar i drapanie w gardle takie, jakbym połknęła papier ścierny. Tym sposobem wszystkie sobotnie plany zostały anulowane, a ja zostałam oficjalnie skierowana na przymusowy turnus rehabilitacyjny pod kołdrą.

Jesień bardzo lubię, ale kiedy tylko zaczyna się wrzesień, mam wrażenie, że wszystkie sklepy umawiają się między sobą i nagle każda półka zaczyna krzyczeć dyniami, pomarańczem, sztucznymi liśćmi i wszystkim, co tylko da się nazwać jesiennym. A ja czasem mam ochotę na jesień spokojniejszą. Taką bardziej z lasu niż z działu dekoracyjnego.

Dlatego tym razem zrobiłam wianek bez ani jednej dyni. Podstawą była prosta obręcz, drewniana albo metalowa, właściwie wszystko jedno. Najważniejsze, żeby była dość lekka i nie wymagała później pół ściany kołków, haków i specjalistycznych mocowań. Do tego kilka gałązek, trochę suszonych traw, liści, kilka gałązek eukaliptusa i parę rzeczy przyniesionych ze spaceru. W moim przypadku właśnie spacer jest najlepszym sklepem z dekoracjami, bo człowiek wychodzi z psem, a wraca z kieszeniami pełnymi patyków, liści i szyszek. Potem oczywiście trzeba udawać, że wszystko było dokładnie zaplanowane.

Zaczęłam od gałązek, które przymocowałam do obręczy cienkim drucikiem florystycznym. Nie układałam ich dookoła całego koła, bo chciałam, żeby część obręczy została widoczna. Taki asymetryczny wianek wygląda lżej i nie przypomina wielkiej jesiennej korony. Potem doszły trawy i liście, a na końcu kilka drobniejszych elementów. Tutaj bardzo łatwo wpaść w pułapkę pod tytułem „jeszcze tylko jedna gałązka”, a dziesięć minut później obręczy już nie widać, więc tym razem naprawdę się pilnowałam.

Najbardziej podoba mi się to, że taki wianek nie musi być idealny. Gałązki mogą wystawać, trawy mogą układać się trochę inaczej, a liście nie muszą mieć identycznego koloru. Właśnie dzięki temu wygląda naturalnie, jak coś zrobionego w domu, a nie wyjętego z seryjnego pudełka.

Można oczywiście dodać delikatną tasiemkę albo kawałek sznurka, ale ja wolę, kiedy dodatków jest niewiele. Jesień sama w sobie ma wystarczająco dużo kolorów i faktur, więc nie trzeba jej specjalnie poprawiać. Wianek może zawisnąć na drzwiach, nad komodą, przy regale albo w miejscu, które po prostu potrzebuje czegoś nowego.

I chyba właśnie takie dekoracje lubię najbardziej. Bez przesady, bez miliona elementów, bez obowiązkowego pomarańczu na każdym centymetrze. Kilka rzeczy znalezionych podczas spaceru, trochę czasu i nagle w domu robi się bardziej jesiennie, ale nadal po mojemu.

Dzisiaj Frida zrobiła mi prezent. Oczywiście nie osobiście, chociaż przy liczbie jej książek, które trafiają do mojego domu, mogłaby już zacząć rozważać wysyłanie mi kartek na urodziny. Prezent nazywa się „Ukochana żona” i od chwili, kiedy wiedziałam, że książka na mnie czeka, mój wewnętrzny spokój przestał istnieć.

Normalnie mam swoją małą tradycję. Piątek, powrót z pracy, mój MPark i obowiązkowy obchód miejsc, w których oczywiście niczego nie potrzebuję, ale zawsze warto sprawdzić, czy przypadkiem coś nie potrzebuje mnie. Tym razem jednak tradycja przegrała z Fridą McFadden. Książka była już w Empiku, ja o tym wiedziałam i naprawdę miałabym czekać do jutra? Są granice rozsądku.

Po pracy ruszyłam więc do MParku dzień wcześniej. Bez Pepco, bez Dealza, bez spokojnego piątkowego dreptania między półkami. Kierunek był jeden: Empik. Misja: odebrać Fridę. Tempo takie, jakby istniało realne zagrożenie, że ktoś wyda moją książkę obcej osobie i będę musiała wszcząć akcję poszukiwawczą.

Odebrałam. Mam. Jest moja.

I to była największa radość dzisiejszego dnia. Nie jakaś wielka życiowa rewolucja, nie wydarzenie, które zmieni bieg historii. Po prostu nowa książka w torbie i ta dziecięca wręcz przyjemność, kiedy człowiek co jakiś czas zagląda do środka, choć doskonale wie, że ona tam jest. Jakby mogła w międzyczasie uciec.

Poza tym dzień był podejrzanie normalny. W pracy dobrze. W domu dobrze. Nikt niczego spektakularnie nie zniszczył, żaden fikus nie zemdlał, autobus mi nie uciekł, nie wracałam trzy kilometry w ulewie i nawet życie nie przygotowało mi żadnej większej katastrofy do opisania. A przecież właśnie takie dni też są potrzebne. Może nawet bardziej, niż nam się wydaje.

Bo chyba zbyt często czekamy na te wielkie powody do radości, podczas gdy życie składa się głównie z małych. Z dobrej kawy, spokojnego dnia w pracy, powrotu do własnego domu, wieczoru, na który nie trzeba mieć żadnego planu, i książki, po którą człowiek jedzie dzień wcześniej, bo zwyczajnie nie potrafi czekać.

Dzisiaj moja radość ma okładkę i pachnie nową książką.

A teraz pozostaje najtrudniejsza decyzja tego dnia: zacząć czytać od razu czy przez chwilę jeszcze nacieszyć się samym faktem, że ją mam.

Znając mnie, ta „chwila” potrwa mniej więcej do zrobienia kawy.

No i przyszła pora na moją ukochaną Freidę. Mogę czytać inne thrillery, zachwycać się nowymi autorami, znajdować kolejne nazwiska, które lądują na mojej liście „koniecznie przeczytać”, ale kiedy biorę do ręki McFadden, mam zupełnie inne nastawienie. To trochę jak spotkanie ze starą znajomą, której absolutnie nie należy ufać. Wiem, że będzie mnie okłamywać, podrzucać fałszywe tropy i robić wszystko, żebym uwierzyła w swoją genialną teorię. A ja za każdym razem grzecznie w to wchodzę. I jeszcze jestem z siebie zadowolona, kiedy po stu stronach myślę: dobra, Freida, tym razem już wiem. Nie wiem.

Pierwszy dzień jesieni postanowił chyba udowodnić, że naprawdę wie, kiedy ma wejść na scenę, bo od poniedziałku codziennie w drodze z pracy łapie mnie ulewa. Codziennie. Jakby ktoś tam na górze miał podgląd na mój autobus i włączał deszcz dokładnie wtedy, kiedy wysiadam. Zaczynam już traktować parasol jak część garderoby, a nie dodatek, chociaż po kilku dniach człowiek przestaje się nawet dziwić, że rano wychodzi przyzwoicie, a wraca wyglądając jak uczestnik programu survivalowego dla nauczycieli.

Na szczęście jesień ma u mnie ogromny kredyt zaufania. Może padać, może wiać, może robić się ciemno wcześniej, a ja i tak zaczynam rozkwitać. Włączam światełka, wyciągam koc, robię sobie przytulny kąt i nagle wszystko jest dokładnie tak, jak powinno. Jesieniara pełną gębą, z pełnym wyposażeniem i bez najmniejszego poczucia winy.

Ale jest jeszcze druga odsłona mojej osobowości, która dzisiaj dała o sobie znać wcześniej niż zwykle.

Adwenciara.

Na prezent urodzinowy dostałam kartę podarunkową i zamiast zachować się rozsądnie, spokojnie i sezonowo odpowiedzialnie, kupiłam sobie kalendarz adwentowy. We wrześniu. Sama jeszcze nie wiem, czy to przygotowanie, przezorność, czy już lekkie oderwanie od rzeczywistości, ale jedno jest pewne, jeszcze nigdy nie byłam gotowa na Adwent tak wcześnie.

I chyba nawet nie zamierzam się z tego tłumaczyć.

Adwent uwielbiam chyba jeszcze bardziej niż jesień. Te wszystkie zapachy korzenne, pomarańcze, cynamon, pieczenie pierników, dekorowanie domu, światełka, ciepło, które robi się w mieszkaniu, kiedy za oknem jest ciemno i zimno. Do tego przesłodzone świąteczne filmy, w których wiadomo po pięciu minutach, kto z kim będzie, kto wróci do rodzinnego miasteczka i kto odkryje, że kariera w wielkim mieście jednak nie daje tyle szczęścia co piekarnia babci przy rynku. I książki, często mało ambitne, czasem przewidywalne do bólu, ale w Adwencie kompletnie mnie to nie obchodzi. Wtedy nie potrzebuję literackiego Nobla. Potrzebuję śniegu na okładce, kubka czegoś gorącego i historii, która kończy się dobrze.

Na razie jednak nie będę wyciągać bombek ani piec pierników. Bez przesady. Jesień dopiero weszła, więc niech ma swoje pięć minut. Dzisiaj robię sobie nastrój po jesiennemu, zawijam się w koc, siadam w moim czytelniczym kąciku i biorę książkę do ręki. Niech pada, niech szumi, niech świat robi swoje. Ja już na dziś nigdzie nie idę.

I chyba właśnie to lubię najbardziej w tych porach roku, które dla wielu są szare i smutne. One uczą mnie, że można sobie zrobić ciepło także wtedy, kiedy na zewnątrz jest chłodno. Można stworzyć własny rytuał, własny nastrój, własne małe przyjemności i nie czekać, aż dzień sam stanie się wyjątkowy.

Czasem wystarczy koc, książka, światło lampki i świadomość, że kalendarz adwentowy już czeka.

Tak na wszelki wypadek.

Bardzo, bardzo wcześnie.

Dzisiaj mam urodziny. Wiekiem chwalić się nie będę, bo są rzeczy, które najlepiej pozostawić między człowiekiem, dowodem osobistym i urzędem skarbowym. Powiem tylko, że metryka ma swoje zdanie, ja mam swoje i na razie nie widzę powodu, żebyśmy musiały się w tej kwestii dogadywać.

Postanowiłam za to, że chcę ten dzień po prostu fajnie przeżyć. Bez wielkich fajerwerków, bez obowiązkowego zachwytu od rana do wieczora i bez robienia z urodzin wydarzenia na miarę otwarcia igrzysk olimpijskich. Normalnie poszłam do pracy, normalnie wróciłam i, ponieważ najwyraźniej nawet w dniu urodzin nie dostaje się immunitetu na życie codzienne, ogarnęłam jeszcze kilka domowych spraw.

Ba, żeby nie było za lekko, napisałam dwa plany i dwa programy. Cztery dokumenty w urodziny. Gdyby ktoś chciał kiedyś napisać książkę pod tytułem „Szalone życie kobiety po...”, to właśnie dostarczyłam mu materiału na pierwszy rozdział. Inni skaczą ze spadochronem, ja tworzę programy terapeutyczne. Każdy ma swoją adrenalinę.

Ale w pewnym momencie powiedziałam: wystarczy. Reszta może poczekać do jutra. Świat się nie zawali, dokumenty nie uciekną, pranie nie zgłosi mojego zaniedbania odpowiednim służbom, a ja mam urodziny tylko raz w roku.

Zapaliłam światełka, zrobiłam sobie mój jesienny klimat, włączyłam jazz i nalałam do kieliszka bezalkoholowego. I nagle zrobiło się dokładnie tak, jak lubię. Cicho, ciepło, spokojnie. Bez pośpiechu. Bez konieczności bycia gdzieś za pięć minut. Tylko ja i wieczór, który tym razem naprawdę postanowiłam sobie zostawić.

Oczywiście pełna powaga urodzinowych rozmyślań wytrzymała tylko do pierwszej partyjki Snake Escape. Bo trudno kontemplować przemijanie, kiedy człowiek właśnie próbuje wyprowadzić węża, który uparcie pcha się tam, gdzie absolutnie nie powinien. W sumie im dłużej gram, tym bardziej dochodzę do wniosku, że ktoś stworzył tę grę na podstawie dorosłego życia. Niby widzisz wyjście, niby wszystko sobie zaplanowałaś, a potem jeden niewłaściwy ruch i cały misterny plan bierze w łeb.

A jednak dzisiaj trochę tych życiowych rozkmin jest. Urodziny mają tę dziwną właściwość, że człowiek mimowolnie ogląda się za siebie. Patrzy na to, co było, co się udało, co kompletnie nie wyszło, co bolało, z czego dziś potrafi się już śmiać. I chyba z każdym kolejnym rokiem coraz mniej interesuje mnie liczba, a coraz bardziej to, jak mi się ze sobą żyje.

I dzisiaj żyje mi się całkiem dobrze.

Nie potrzebuję wielkiej imprezy, żeby poczuć, że to mój dzień. Wystarczą światełka, jazz, kieliszek czegoś dobrego, kilka wirtualnych węży do uratowania i książka czekająca na zakończenie wieczoru. Może właśnie na tym polega przywilej kolejnych urodzin — coraz lepiej wiadomo, co naprawdę sprawia przyjemność, a coraz mniej człowiekowi zależy na tym, jak według innych powinno wyglądać świętowanie.

Więc dziś nie liczę lat. Liczę rzeczy, za które jestem wdzięczna. Ludzi, których mam obok. Chwile, które chcę pamiętać. To, czego się nauczyłam, i to, czego jeszcze kompletnie nie ogarniam.

A jutro wrócę do zwyczajnego życia.

Dzisiaj mam urodziny. I dzisiaj wieczór jest mój.

Mam w domu kilka rzeczy, które żyją sobie spokojnie tylko dlatego, że kiedy próbuję je wyrzucić, natychmiast uruchamia mi się wewnętrzny głos: „zostaw, jeszcze się przyda”. Czasem oczywiście się nie przydają. Leżą, przekładam je z kąta w kąt, a potem znajduję po roku i znowu dochodzę do wniosku, że szkoda wyrzucić. Tym razem jednak moje chomikowanie dostało całkiem sensowne usprawiedliwienie, bo stara drewniana deska wreszcie doczekała się swojego wielkiego dnia.

Nie wyglądała szczególnie obiecująco. Kawałek drewna, trochę przetarć, kilka śladów użytkowania i właściwie tyle. Mogła równie dobrze zakończyć karierę gdzieś na dnie szafy, ale zobaczyłam w niej tacę. I od tego momentu sprawa była już właściwie przesądzona.

Najpierw dokładnie ją oczyściłam i delikatnie przeszlifowałam, żeby pozbyć się najbardziej nierównych miejsc. Nie zależało mi na idealnie gładkiej powierzchni, bo właśnie te drobne ślady sprawiają, że drewno wygląda naturalnie. Można zostawić je w takim stanie, zabezpieczyć olejem albo woskiem, można też lekko przyciemnić bejcą. Ja wybrałam spokojne, ciepłe wykończenie, bo chciałam, żeby taca pasowała do salonu i nie wyglądała, jakby właśnie uciekła z wystawy sklepu z dekoracjami rustykalnymi.

Najważniejsze były uchwyty. Dwa proste meblowe, bez ornamentów i udawania antyku. Przykręciłam je po bokach i nagle zwykła deska przestała być zwykłą deską. W takich momentach zawsze trochę mnie bawi, jak niewiele trzeba, żeby człowiek zaczął patrzeć na rzecz zupełnie inaczej. Jeszcze chwilę wcześniej materiał do wyrzucenia, a za moment taca, którą można spokojnie postawić na ławie.

Jesienią aż się prosi, żeby ułożyć na niej kilka świec, szyszki, małą gałązkę albo lampiony ze słoików. Można też zostawić ją prawie pustą, bo sama w sobie wygląda dobrze. I właśnie tę wersję lubię najbardziej. Nie wszystko musi być przykryte dekoracjami do ostatniego centymetra. Czasem trzy świece i jedna szyszka robią więcej niż pół działu sezonowego ze sklepu.

Taka taca może później zmieniać się razem z porami roku. Jesienią dostaje świece i naturalne dodatki, zimą może pojawić się na niej gałązka świerku, wiosną mały wazon, latem miseczka z muszlami albo po prostu kubek z kawą. Niczego nie przyklejam na stałe, więc kiedy dekoracja mi się znudzi, zmieniam ją w kilka minut.

Najbardziej podoba mi się jednak to, że właściwie niczego nie musiałam kupować poza uchwytami. Stara deska dostała nowe zadanie, ja dostałam nową tacę, a moje przekonanie, że „jeszcze się przyda”, po raz kolejny zostało niebezpiecznie wzmocnione. Teraz chyba powinnam przestać zaglądać do szafy, bo jeszcze znajdę tam materiał na następny projekt.

Dzisiaj dla odmiany nie musiałam zrywać się o świcie i urządzać wyścigu z autobusem. Do pracy jechałam dopiero na 9.50, więc poranek zapowiadał się niemal luksusowo. Oczywiście „luksusowo” w moim wydaniu nie oznacza leżenia do dziesiątej pod kołdrą i zastanawiania się, czy najpierw wypić kawę, czy może jednak jeszcze poleżeć. Po prostu miałam trochę więcej czasu, żeby funkcjonować jak człowiek, a nie jak uczestniczka zawodów pod tytułem „wyjdź z domu, zanim zorientujesz się, że znowu jest za późno”.

W szkole zaczęłam od terapii, a potem przejęła mnie moja 2c i już razem dotarliśmy do 16.20. Długi dzień, ale bez większych katastrof, więc właściwie mogłabym uznać, że poniedziałek zachował się całkiem przyzwoicie. Najwyraźniej uznał jednak, że nie może tak po prostu pozwolić mi spokojnie wrócić do domu, bo w drodze powrotnej złapała mnie ulewa.

Tym razem jednak byłam przygotowana.

Po ostatnim spacerze do pracy w deszczu, kiedy buty zamieniły mi się w prywatne akwaria, wyciągnęłam najwyraźniej jakieś wnioski. Człowiek jednak się rozwija. Jeszcze chwila i zacznę sprawdzać godzinę autobusu nie tylko rano, ale również pięć minut przed jego odjazdem. Nie chcę przesadzać z tym rozwojem osobistym, więc na razie cieszę się z tego, że deszcz mnie nie pokonał.

Dotarłam do domu i już od progu poczułam, że dzieje się coś podejrzanego.

Cisza.

Przy czterech zwierzętach cisza nigdy nie jest zwyczajną ciszą. Cisza oznacza albo katastrofę, albo sen, albo przygotowania do katastrofy. Weszłam więc gotowa na wszystko, zwłaszcza że mam już doświadczenie z fikusem znalezionym w stanie omdlenia.

A tam pomór.

Towarzystwo porozkładane, żadnego zainteresowania moim powrotem, żadnych roszczeń, pretensji ani zgłaszania zaniedbań w obsłudze. Nawet o saszety nikt się nie dopominał. I właśnie wtedy naprawdę zaczęłam się niepokoić. Hektor, który nie domaga się jedzenia, jest mniej więcej takim samym zjawiskiem jak śnieg w lipcu. Człowiek niby patrzy, ale gdzieś z tyłu głowy pojawia się myśl, że chyba należy powiadomić odpowiednie służby.

Po chwili doszłam jednak do wniosku, że najwyraźniej wszyscy mamy dzisiaj podobny stosunek do życia. Oni leżą. Ja marzę, żeby się położyć. Oni nie mają zamiaru wykonywać żadnych gwałtownych ruchów. Ja również. Pierwszy raz od dawna osiągnęliśmy w tym domu pełną zgodność poglądów.

I właściwie mogłabym teraz jeszcze coś zrobić. Zawsze przecież coś jest. Można poprawić, przygotować, posprzątać, odpisać, zaplanować albo zacząć jedną z tych rzeczy, które miały być zrobione „jak znajdę chwilę”. Tylko że dzisiaj tej chwili nie zamierzam szukać.

Jestem zmęczona. Po prostu.

Więc biorę przykład z najbardziej doświadczonych specjalistów od odpoczynku, jakich znam. Skoro cztery zwierzaki jednogłośnie uznały, że dzisiejszy wieczór należy przespać, nie będę podważała decyzji ekspertów.

Czasami najlepszym zakończeniem całkiem zwyczajnego dnia nie jest książka, film, ambitny plan na wieczór ani odhaczenie jeszcze jednego punktu z listy. Czasami najlepsze, co można dla siebie zrobić, to zauważyć moment, w którym organizm mówi: wystarczy.

Dzisiaj wyjątkowo zamierzam go posłuchać.

A jeśli nawet Hektor odpuścił saszetę, to naprawdę nie widzę żadnego powodu, żebym to właśnie ja miała dziś wykazywać się większą ambicją.

Ostatni Codziennik pojawił się w czwartek, ale tym razem nie dlatego, że zapomniałam, porzuciłam internet albo postanowiłam prowadzić tajemnicze życie poza zasięgiem. Po prostu piątek i sobota przeleciały mi pod hasłem wielkiej operacji „Goście”. A każdy, kto kiedykolwiek zapraszał ludzi do domu, doskonale wie, że słowo „wpadną” jest jednym z największych kłamstw języka polskiego. Nikt po prostu nie „wpada”. Zanim goście wpadną, gospodyni robi zakupy, sprząta, gotuje, poprawia to, co już posprzątała, dokupuje coś, czego oczywiście zabrakło, a następnie patrzy na stół i dochodzi do wniosku, że jedzenia jest stanowczo za mało, więc przygotowuje jeszcze trzy rzeczy.

Wczoraj było takie moje małe przedurodzinowe spotkanie. Bez wielkiej pompy, za to z ludźmi, z którymi po prostu dobrze jest usiąść, pogadać, pośmiać się i na kilka godzin zapomnieć o wszystkim, co czeka do zrobienia. I właśnie takie spotkania lubię najbardziej. Nikt nie patrzy na zegarek, rozmowa przeskakuje z tematu na temat, jedzenie znika ze stołu zdecydowanie wolniej, niż człowiek zakładał podczas gotowania, a potem nagle okazuje się, że zrobiło się późno.

Dzisiaj rano pozostałości po wczorajszej imprezie spojrzały mi prosto w oczy.

Najpierw sprzątanie, a potem wielka akcja ratowania żywności. Najwyraźniej przed przyjściem gości zakładałam, że odwiedzi mnie nie kilka osób, tylko pułk wojska wracający z miesięcznych manewrów. Zaczęło się więc przekładanie, pakowanie i zamrażanie. Trochę tu, trochę tam, pudełko do pudełka, aż zamrażarka zaczęła przypominać schron przeciwatomowy przygotowany na półroczne odcięcie od cywilizacji. Gdyby jutro zamknięto wszystkie sklepy, spokojnie dam sobie radę. Gdyby zamknięto je na dwa tygodnie, prawdopodobnie również. Mam tylko nadzieję, że za miesiąc będę jeszcze wiedziała, co właściwie znajduje się w tych wszystkich pudełkach, bo znam siebie i niewykluczone, że któregoś dnia wyjmę coś przekonana, że będzie obiad, a po rozmrożeniu okaże się deser.

Ale niedziela niedzielą, a poniedziałek już stał za drzwiami i znacząco chrząkał. Jutro trzy godziny terapii i cztery lekcje, więc trzeba było jeszcze przygotować zajęcia. Materiały, pomysły, wszystko, co potrzebne, żeby rano nie patrzeć na dzieci z nadzieją, że może tym razem to one przygotowały coś dla mnie. Niestety ten system edukacji nadal nie został wprowadzony.

I kiedy już wydawało mi się, że całkiem nieźle ogarniam rzeczywistość, po południu poczułam, że coś zaczyna mnie brać. Takie znajome „coś”, które najpierw delikatnie puka do drzwi, a człowiek natychmiast wie, że absolutnie nie ma ochoty wpuszczać go do środka. Wdrożyłam więc działania obronne: Vicks z cytryną i sokiem malinowym, ciepło i drzemka.

I tutaj nastąpiło wydarzenie historyczne.

Drzemka.

Moja stara przeciwniczka, której poprzednia próba skończyła się piłeczką Sisi, piszczącym Bubu, kocimi zapasami na desce do prasowania, głodnym Hektorem i kawą, tym razem najwyraźniej postanowiła ze mną współpracować. Zasnęłam, obudziłam się i rzeczywiście poczułam się lepiej. Bez interwencji służb, bez przewróconych mebli i bez konieczności karmienia kogokolwiek w połowie procesu. Nie chcę wyciągać pochopnych wniosków, ale być może zaczynam zdobywać tę legendarną umiejętność regeneracyjnej drzemki. Jeszcze kilka takich sukcesów i zacznę udzielać porad.

A teraz przede mną deszczowy wieczór. Za oknem mokro, szaro i ponuro, czyli dokładnie tak, jak lubi moja jesieniarska dusza. Wszystko na jutro przygotowane, jedzenie zabezpieczone na wypadek klęski żywiołowej, mieszkanie odzyskało kształt sprzed wizyty gości, a ja mogę już zwolnić. I chyba właśnie takie niedziele lubię – nawet jeśli połowę dnia spędzam na ogarnianiu tego, co było, a drugą na przygotowywaniu tego, co będzie.

Bo życie bardzo często dzieje się właśnie pomiędzy jednym obowiązkiem a drugim. W rozmowie przy stole, w śmiechu, w pudełku jedzenia odłożonym na później, w krótkiej drzemce i w chwili, kiedy wieczorem można wreszcie usiąść i posłuchać deszczu.

A jutro ruszam znowu. Trzy terapie, cztery lekcje i ja. Na szczęście zamrażarka zabezpiecza tyły.

Piąty tom. Sama nie wiem, kiedy to się stało. Dopiero zaczynałam „Przez pomyłkę”, później była „Dziewczyna z wnęki”, „Iluzja doskonałości” i „Zabawa w zabijanie”, a teraz zamknęłam „Gen zabójcy”. I chyba mogę już oficjalnie powiedzieć, że z Dorotą Czerwińską spędziłam całkiem sporo czasu. Zresztą Agnieszka Peszek sama podpowiada, że choć każda z tych historii kryminalnych jest zamknięta, wątek Doroty i jej bliskich najlepiej poznawać właśnie po kolei.

Tym razem już sam tytuł daje do myślenia. Czy można odziedziczyć skłonność do zła? Po mamie oczy, po tacie nos, po babci charakter, a po kimś jeszcze coś znacznie gorszego? Oczywiście życie i ludzka psychika nie są aż tak proste, żeby odpowiedzieć jednym „tak” albo „nie”, i właśnie dlatego ten pomysł tak mi się spodobał. Bo za kryminalną zagadką kryje się pytanie dużo ciekawsze: co właściwie sprawia, że człowiek przekracza granicę, której większość z nas nigdy nie przekroczy?

Dorota Czerwińska pracuje już w Warszawie i dostaje nowego partnera, Marka Kamińskiego. Razem trafiają na serię bardzo dziwnych zabójstw. Dziwnych przede wszystkim dlatego, że sprawca wcale nie szuka ciemnej uliczki ani pustego domu. Ludzie giną podczas spektaklu teatralnego, eventu w centrum handlowym, relacji na YouTube czy nielegalnych wyścigów motocyklowych. Wokół są świadkowie, a mimo to ktoś zabija i pozostaje nieuchwytny.

I więcej o samej fabule nie napiszę. Przy kryminałach mam coraz większe przekonanie, że im mniej człowiek wie przed rozpoczęciem lektury, tym lepiej. Zwłaszcza kiedy autor zaczyna rozrzucać kilka pozornie niepasujących do siebie elementów i pozwala czytelnikowi kombinować. A tutaj wątków jest sporo i przez pewien czas można się zastanawiać, co właściwie ma wspólnego jedno z drugim.

Mnie jednak najbardziej zainteresowało to, co siedzi pod warstwą kryminalną. Lubimy przecież proste wyjaśnienia. On taki jest, bo miał takiego ojca. Ona zachowuje się w ten sposób, bo pochodzi z takiej rodziny. Czasem nawet sami tłumaczymy siebie podobnie: „u nas wszyscy tacy są”. Geny niewątpliwie mają znaczenie, wychowanie również, doświadczenia także. Ale pomiędzy tym wszystkim nadal pozostaje człowiek i jego decyzje. I chyba właśnie to pytanie chodziło za mną podczas czytania: ile w nas jest tego, co dostaliśmy, a ile tego, kim zdecydowaliśmy się zostać?

Peszek nie zapomina przy tym o prywatnym życiu Doroty. I tutaj bardzo się cieszę, że nie zaczęłam serii od piątego tomu. Kryminalnie można byłoby to zrobić, bo zagadka stanowi osobną całość, ale Dorota nie jest już dla mnie po prostu policjantką prowadzącą kolejne śledztwo. Znam jej wcześniejsze wybory, relacje i życiowe zamieszanie, a teraz obserwuję ją również w roli matki i partnerki. Ta warstwa obyczajowa jest w „Genie zabójcy” mocno obecna i nie każdemu czytelnikowi przypadła do gustu, ale przy czytaniu całej serii ma dla mnie sens.

Sama książka ma ponad 400 stron, a mimo to czyta się ją szybko. Rozdziały prowadzą przez kolejne wątki, układanka stopniowo zaczyna się składać, a im bliżej końca, tym trudniej ją odłożyć. Opinie o tej części są zresztą dość różne. Jedni chwalą pomysł, wielowątkowość i psychologiczne pytanie stojące za całą historią, inni narzekają na zbyt dużą liczbę wątków czy rozbudowaną część obyczajową. Na Lubimy czytać książka ma obecnie ocenę 7,0/10 przy 445 ocenach. Papierowe wydanie liczy 402 strony i jest piątym tomem cyklu.

Ja należę do tych pierwszych. „Gen zabójcy” podobał mi się, a przede wszystkim dobrze zamknął moje pięciotomowe spotkanie z Dorotą Czerwińską. Lubię kryminały, które poza odpowiedzią na pytanie „kto zabił?” zostawiają jeszcze coś do przemyślenia. Tutaj zostało mi właśnie to nieszczęsne dziedziczenie. Bo bardzo łatwo powiedzieć, że ktoś miał zło „we krwi”. Znacznie trudniej przyjąć, że człowiek jest mieszaniną tego, co dostał, tego, czego doświadczył, i tego, co sam z tym wszystkim zrobił.

Czy warto przeczytać? Moim zdaniem tak, ale jeśli macie ochotę poznać Dorotę Czerwińską, zaczęłabym od „Przez pomyłkę”. Nie dlatego, że bez wcześniejszych części nie zrozumiecie zagadki. Zrozumiecie. Tylko trochę szkoda wchodzić na ostatni odcinek drogi, kiedy można przejść ją od początku.

A ja po pięciu tomach mogę już powiedzieć jedno: określenie „moja polska Freida McFadden” Agnieszka Peszek nadal u mnie zachowuje. I coś mi mówi, że na tych pięciu książkach naszej znajomości nie skończę.

Jesień ma tę zadziwiającą umiejętność, że w sklepach pojawia się dużo wcześniej niż za oknem. Człowiek jeszcze chodzi w letnich butach, a między półkami już czekają dynie w każdej możliwej wersji, liście, żołędzie, napisy o jesieni i cała armia dekoracji gotowych przekonać nas, że bez nich wrzesień właściwie się nie liczy. Ja jesień lubię bardzo, ale niekoniecznie potrzebuję, żeby mój salon wyglądał jak magazyn sklepu z dekoracjami sezonowymi. Dlatego tym razem postanowiłam zaprosić ją do domu trochę spokojniej i zrobić proste lampiony ze zwykłych słoików.

Najlepiej sprawdzają się trzy słoiki różnej wysokości, bo ustawione obok siebie wyglądają ciekawiej niż trzy identyczne. Mogą być po kawie, przetworach czy sosie, byle miały prosty kształt i dawały się dokładnie umyć. Po zdjęciu etykiet i odtłuszczeniu szkła pomalowałam je matową farbą w ciepłym, spokojnym odcieniu. Beż, złamana biel, karmel, przygaszona oliwka czy lekko rdzawy kolor wystarczą, żeby zrobiło się jesiennie, ale bez wrażenia, że właśnie obchodzimy święto pomarańczowej dyni.

Farby nie trzeba nakładać idealnie. Lekko nierówna powierzchnia wygląda nawet lepiej, zwłaszcza kiedy wieczorem w środku pojawi się światło. Jeśli chcemy zostawić trochę przezroczystego szkła, można pomalować tylko dolną część słoika albo delikatnie przetrzeć farbę po wyschnięciu. Tutaj naprawdę nie trzeba walczyć o perfekcję, a to zawsze dobra wiadomość dla mnie, bo moja cierpliwość do projektów wymagających linijki, poziomicy i chirurgicznej precyzji kończy się bardzo szybko.

Na górze słoika wystarczy kilka razy owinąć cienki sznurek jutowy albo prostą tasiemkę. Bez wielkich kokard, sztucznych liści i obowiązkowej dyni doczepionej do wszystkiego, co tylko stoi nieruchomo. Chciałam, żeby lampiony były na tyle neutralne, żeby za miesiąc nadal mi się podobały, a nie zaczęły wołać z półki, że sezon dekoracyjny zdecydowanie wymknął się spod kontroli.

Do środka wkładam małe świeczki LED. Przy słoikach to wygodne rozwiązanie, szczególnie kiedy lampiony stoją wśród innych dekoracji albo wieczorem zostawiam je zapalone na dłużej. Ciepłe światło odbijające się od matowej powierzchni daje naprawdę przyjemny efekt, a trzy lampiony ustawione razem na drewnianej tacy wyglądają jak jedna przemyślana dekoracja, choć tak naprawdę powstały ze słoików, które jeszcze kilka dni wcześniej czekały na wyrzucenie.

Na tacy można zostawić je zupełnie same i właśnie taka wersja podoba mi się najbardziej. Jeśli jednak chcę trochę mocniej zaznaczyć porę roku, dokładam jedną małą szyszkę, kilka żołędzi albo krótką gałązkę znalezioną podczas spaceru. Jedną, a nie pół lasu. Jesień naprawdę sobie poradzi bez naszej pomocy i nie trzeba od razu przenosić całego parku na stolik w salonie.

Lubię takie domowe DIY, bo kosztują niewiele, można je zrobić w jeden wieczór i nie wymagają później osobnego pudła do przechowywania sezonowych dekoracji. Kiedy jesień minie, zdejmuję sznurek, przemalowuję słoik albo wykorzystuję go do czegoś zupełnie innego. A na razie wieczorem zapalam moje trzy małe lampiony i mam dokładnie tyle jesieni w domu, ile lubię. Ani jednej dyni więcej.

Dzisiaj odwaliłam numer sezonu. I nawet nie mogę powiedzieć, że zawinił budzik, autobus, pogoda czy niesprzyjający układ planet, bo wszystko wiedziałam. Do pracy na 7.10, terapia. Autobus o 6.28. Sprawdzone, zapamiętane, sytuacja pod kontrolą. O piątej rano deszcz walił w szyby sypialni tak, że najrozsądniejszym pomysłem wydawało się nakrycie kołdrą po czubek głowy i ogłoszenie dnia wolnego z powodu niesprzyjających warunków atmosferycznych. Niestety szkoła nie przewiduje takiego rozwiązania, więc wstałam i rozpoczęłam poranek. I gdzieś pomiędzy piątą a szóstą dwadzieścia sześć mój mózg postanowił wyjść bez uprzedzenia. Nie wiem dokąd. Nie wiem po co. Wiem tylko, że w pewnym momencie spojrzałam na zegarek.

I wtedy przypomniał mi się sen. Śniło mi się tej nocy, że muszę zadzwonić do szkoły i powiedzieć, że nie zdążę na pierwszą lekcję. No przecież! Mój mózg dostał informację z wyprzedzeniem. Miał ostrzeżenie, znał scenariusz, przeprowadził nawet nocną próbę generalną, tylko zamiast po przebudzeniu powiedzieć mi: „Kobieto, pilnuj autobusu o 6.28”, postanowił urządzić mi mgłę mózgową. Prorok we własnym domu, tylko komunikacja między działami zdecydowanie leży.

Wróciłam dzisiaj z pracy i już przy drzwiach poczułam, że coś jest nie tak. Czekała na mnie cała czwórka. Sisi i trzy koty. Razem. Zgodnie. W jednym miejscu. Kto zna moje towarzystwo, ten wie, że taki komitet powitalny nie zbiera się bez powodu. Normalnie każdy ma własne sprawy, własne miejsce i własny pomysł na życie, a człowiek wracający z pracy jest interesujący głównie dlatego, że posiada ręce zdolne do otwierania saszetek. Tymczasem oni stali jak delegacja mieszkańców oczekująca na przybycie administracji. Od razu nabrałam podejrzeń. Popatrzyłam na nich, oni popatrzyli na mnie i przez moment miałam wrażenie, że zaraz ktoś wystąpi krok do przodu i powie: „Dobrze, że jesteś. Tylko spokojnie”.

No i stało się. Po „Przez pomyłkę”, „Dziewczynie z wnęki” i „Iluzji doskonałości” dotarłam do czwartego spotkania z Dorotą Czerwińską. Chyba już nawet nie ma sensu udawać, że robię sobie przerwę od Agnieszki Peszek, bo kiedy kończę jedną część, natychmiast jestem ciekawa następnej. Tym razem jednak już sam pomysł na historię sprawił, że pomyślałam: o, to może być naprawdę dobre. I było. „Zabawa w zabijanie” to czwarty tom serii, choć sama autorka zaznacza, że kryminalna historia jest zamknięta i można ją czytać niezależnie. Ja jednak zdecydowanie wolę po kolei, bo dzięki temu znam już Dorotę, jej życie i wszystko to, co dzieje się poza kolejnymi śledztwami.

Tym razem Peszek bierze na warsztat coś bardzo współczesnego: pragnienie popularności. Piątka młodych ludzi dostaje zaproszenie do udziału w niezwykłym programie. Jest szansa na rozpoznawalność, spełnienie marzeń i nagrodę, więc dlaczego nie spróbować? Problem w tym, że uczestnicy zostają wywiezieni w odludne miejsce, a kolejne zadania coraz mniej przypominają niewinną telewizyjną zabawę. I tutaj się zatrzymam, bo naprawdę szkoda odbierać sobie przyjemność odkrywania, dokąd autorka z tym pomysłem pójdzie.

Czytając, pomyślałam sobie, że kiedyś człowiek marzył o dobrej pracy, własnym mieszkaniu albo dalekiej podróży. Dzisiaj do listy marzeń doszło jeszcze jedno: być znanym. Nieważne czasem nawet z czego, byle nazwisko albo twarz zaczęły krążyć po sieci, przybywało obserwujących, a licznik polubień ruszył w górę. Oczywiście nie ma nic złego w prowadzeniu profilu, pokazywaniu swojej pasji czy budowaniu wokół niej społeczności. Sama przecież publikuję w internecie. Problem zaczyna się chyba dopiero wtedy, gdy cudza uwaga staje się tak potrzebna, że dla kolejnego zasięgu jesteśmy gotowi przesuwać własne granice.

I właśnie dlatego „Zabawa w zabijanie” spodobała mi się bardziej, niż początkowo przypuszczałam. Kryminał kryminałem, ale Peszek zadaje przy okazji całkiem niewygodne pytanie: ile jesteśmy gotowi zrobić, jeśli po drugiej stronie czeka popularność? Trochę się ośmieszyć? Dać sobą manipulować? Zrobić coś, czego normalnie nigdy byśmy nie zrobili? A jeśli ktoś będzie tę granicę przesuwał powoli, krok po kroku? Jeszcze jedno zadanie, jeszcze jeden kompromis, przecież zaszliśmy już tak daleko…

W tym tomie jest też coś z programów typu reality show, tylko przepuszczonych przez bardzo mroczny filtr. Uczestnicy są obserwowani, poddawani presji, mają reagować, rywalizować i dostarczać emocji. Tyle że tutaj zabawa przestaje być zabawą. I chyba właśnie ta część historii działa najlepiej, bo wcale nie wydaje się całkowicie oderwana od rzeczywistości. W opiniach czytelników często pojawia się właśnie pochwała oryginalnego pomysłu i aktualnego tematu mediów społecznościowych; zwracana jest też uwaga na pokazany w książce hejt i jego możliwe konsekwencje.

Dorota natomiast przenosi się zawodowo do Warszawy, a razem z nową pracą dostaje również sporą porcję zmian w życiu prywatnym. Jest macierzyństwo, są uczucia i mężczyźni, którzy najwyraźniej nie zamierzają ułatwiać jej życia. Przyznam, że po czterech tomach te prywatne wątki już mnie obchodzą, dlatego cieszę się, że czytam serię po kolei. Można zacząć tutaj, ale wtedy traci się tę znajomość z bohaterką, która powstaje gdzieś pomiędzy kolejnymi zbrodniami.

A sama zagadka? Peszek znowu robi swoje. Dużo się dzieje, historia ma tempo i szybko pojawia się potrzeba przeczytania jeszcze jednego rozdziału. Potem oczywiście następnego, bo przecież po takim zakończeniu nie można odłożyć książki. Na Lubimyczytać „Zabawa w zabijanie” ma obecnie 6,9/10 przy 477 ocenach, a w recenzjach powtarza się zarówno pochwała pomysłu, jak i uwaga, którą pamiętam już z wcześniejszych części: rozwiązanie przychodzi dość gwałtownie i niektórzy czytelnicy chętnie dostaliby kilka stron więcej na finał.

Mnie również można byłoby jeszcze chwilę potrzymać przy zakończeniu, ale tym razem zdecydowanie więcej zostało mi po drodze niż na samym końcu. Bo „Zabawa w zabijanie” jest trochę o nas. O świecie, w którym patrzymy, kto nas obserwuje, kto polubił, kto skomentował i ilu ludzi zobaczyło to, co wrzuciliśmy do internetu. Łatwo się z tego śmiać, dopóki nie zauważymy, jak bardzo te małe cyferki potrafią wpływać na samopoczucie całkiem dorosłych i rozsądnych ludzi.

Czy warto przeczytać?

Tak. I mam wrażenie, że spośród dotychczasowych części ta ma jeden z ciekawszych pomysłów wyjściowych. Jest kryminalna zabawa, jest Dorota, jest napięcie, ale przede wszystkim jest temat, który spokojnie można zabrać ze sobą po zamknięciu książki.

Bo popularność sama w sobie nie jest niczym złym. Gorzej, kiedy przestajemy pytać, dlaczego właściwie tak bardzo jej potrzebujemy i ile jesteśmy gotowi za nią zapłacić.

A ja? Oczywiście już wiem, co będzie dalej. „Gen zabójcy” jest piątym tomem serii. I naprawdę nie będę Was oszukiwać, że po czterech częściach nagle odzyskam silną wolę. 

Dzisiaj rano ktoś najwyraźniej wylał za oknem kilka cystern mleka. Spojrzałam przez szybę i przez chwilę zastanawiałam się, czy świat jeszcze tam jest. Bloki zniknęły, drzewa rozpłynęły się gdzieś po drodze, dalszy plan został oficjalnie odwołany. Mgła była taka, że człowiek patrzył przez okno i właściwie mógł sobie sam zdecydować, co znajduje się kilkaset metrów dalej. Warszawa? Góry? Morze? Niczego nie dało się wykluczyć.