Sunflower Zadumana to miejsce, w którym dzielę się tym, co ważne i bliskie sercu. Codzienne życie, drobne radości, rękodzieło i moje przemyślenia splatają się tu z refleksjami nad przeszłością i tym, co tu i teraz. Blog powstał z miłości do prostych chwil, które uczą, bawią i inspirują – teraz w nowej odsłonie, bardziej zadumanej i osobistej. 💛
Odkryłam, że domowe krzątanie się może być całkiem przyjemne, pod warunkiem że ktoś w tym czasie opowiada mi interesującą historię kryminalną. Włączam audiobook, zabieram się za porządki, przygotowuję coś w kuchni i nawet nie zauważam, kiedy kolejne obowiązki znikają z listy. Szczególnie polubiłam krótkie kryminały, których można wysłuchać za jednym razem, bez konieczności przypominania sobie następnego dnia, kto kogo podejrzewał i dlaczego. Właśnie dlatego tak chętnie wracam do Pawła Pollaka i jego cyklu „Śledczy z Zakątka”. Tym razem towarzyszyło mi „Śmiertelne ukąszenie”, szósta część serii, która po raz kolejny udowodniła, że nawet w krótkiej historii można zmieścić zaskakującą zbrodnię, ciekawe śledztwo i odrobinę humoru.
Tym razem autor zabiera nas do kościoła podczas pasterki, gdzie dochodzi do wyjątkowo osobliwego zdarzenia. Proboszcz Antoni Król zostaje śmiertelnie ukąszony przez kobrę filipińską, która znalazła się w tabernakulum. Trudno wyobrazić sobie bardziej niecodzienny sposób popełnienia morderstwa, szczególnie w miejscu, które powinno kojarzyć się z bezpieczeństwem i spokojem. Świadkiem tragedii jest komisarz Julian Borczyk, więc policyjne dochodzenie może rozpocząć się niemal natychmiast. Wraz z Anetą Górską próbuje ustalić, kto mógł przygotować tak niezwykłą pułapkę i jakie tajemnice kryją się za śmiercią duchownego.
Przyznam, że sam pomysł na zbrodnię wywołał u mnie lekkie niedowierzanie. Egzotyczny jadowity wąż ukryty w kościelnym tabernakulum brzmi raczej jak scenariusz wyjątkowo przewrotnej komedii kryminalnej niż klasycznego policyjnego śledztwa. Ale właśnie za tę pomysłowość lubię krótkie historie Pollaka. Autor nie potrzebuje kilkuset stron, żeby zainteresować słuchacza, ponieważ wystarczy mu nietypowe wydarzenie i para śledczych, którzy potrafią spojrzeć na sprawę z różnych perspektyw.
Dużą przyjemność sprawia mi obserwowanie współpracy Borczyka i Górskiej. Ich rozmowy pozwalają śledzić kolejne etapy dochodzenia, poznawać podejrzenia i zastanawiać się nad motywami osób związanych z ofiarą. W „Śmiertelnym ukąszeniu” stopniowo wychodzą na jaw szczegóły dotyczące życia proboszcza i jego otoczenia, a początkowo niezwykła zagadka zaczyna nabierać bardziej ludzkiego wymiaru. Bo przecież nawet najbardziej pomysłowa metoda zabójstwa nie zmienia faktu, że za zbrodnią mogą kryć się całkiem zwyczajne emocje, konflikty i sekrety.
Nie będę jednak udawać, że wszystko w tej historii jest równie prawdopodobne. Sposób dokonania zbrodni wymaga od słuchacza sporej wyrozumiałości, ale potraktowałam go jako element charakterystycznej konwencji serii. W krótkim kryminale nie oczekuję rozbudowanej analizy psychologicznej ani wielowątkowego dochodzenia prowadzonego przez kilkanaście godzin. Chcę ciekawej zagadki, sprawnie poprowadzonej akcji i zakończenia, które pozwoli mi z satysfakcją wyłączyć odtwarzanie. Pollak dobrze rozumie tę formę, dlatego jego opowieści tak przyjemnie sprawdzają się podczas codziennych zajęć.
Tym razem słuchałam historii w interpretacji Wojciecha Żołądkowicza. Lubię, kiedy lektor prowadzi narrację w sposób, który pozwala skupić się na wydarzeniach, szczególnie gdy audiobook towarzyszy mi podczas wykonywania innych czynności. W przypadku krótkich kryminałów ma to dla mnie duże znaczenie, ponieważ nie zawsze mogę poświęcić słuchaniu całą uwagę. Najważniejsze, żeby bez trudu nadążać za śledztwem i nie gubić się w kolejnych rozmowach bohaterów.
„Śmiertelne ukąszenie” trwa około dwóch i pół godziny, więc idealnie wpisuje się w moje upodobania. Wystarczy jedno dłuższe popołudnie z domowymi obowiązkami, żeby poznać całą historię. Przyznam, że coraz bardziej doceniam właśnie takie niewielkie literackie przyjemności. Nie każda opowieść musi być wielką powieścią, która pochłonie kilka wieczorów. Czasami znacznie lepiej sprawdza się zgrabnie skonstruowany kryminał, który umila zwyczajne czynności i pozwala oderwać myśli od codziennych spraw.
Paweł Pollak ponownie zapewnił mi przyjemne towarzystwo podczas domowego krzątania się. Nie jest to historia, która na długo pozostanie w mojej pamięci, ale też nie tego od niej oczekiwałam. Lubię wracać do znanych bohaterów, poznawać ich kolejne sprawy i mieć pewność, że przez najbliższe godziny nie będę się nudzić. A jeśli przy okazji uda mi się posprzątać mieszkanie, przygotować coś dobrego i rozwiązać zagadkę morderstwa, to trudno wyobrazić sobie lepiej wykorzystany czas.
„Śmiertelne ukąszenie” polecam przede wszystkim osobom, które lubią krótkie kryminały z nietypowym pomysłem na zbrodnię i lekkim przymrużeniem oka traktują granice prawdopodobieństwa. Sama z przyjemnością sięgnę po kolejne części „Śledczych z Zakątka”, bo najwyraźniej znalazłam sposób, żeby połączyć dwie rzeczy, które zwykle ze sobą konkurują: domowe obowiązki i moją nieustającą ochotę na dobrą historię kryminalną.
Dzisiaj, 20 listopada, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka. I przyznam, że jest to jedno z tych świąt, które szczególnie mocno do mnie przemawiają. Może dlatego, że od ponad trzydziestu lat pracuję z dziećmi, a może dlatego, że doskonale wiem, iż dzieciństwo nie zawsze jest beztroskim czasem, pełnym zabawy, miłości i poczucia bezpieczeństwa. Czasami bywa trudne, skomplikowane i naznaczone doświadczeniami, których żadne dziecko nie powinno przeżywać. Dlatego dzisiaj chciałabym zatrzymać się właśnie przy prawach najmłodszych. Bez wielkich przemówień i moralizowania, za to z przekonaniem, że jest to temat, o którym warto rozmawiać znacznie częściej niż raz w roku.
Kiedy myślę o dawnych czasach, przypomina mi się powiedzenie, które zapewne wielu z nas słyszało w dzieciństwie: „Dzieci i ryby głosu nie mają”. Dzisiaj brzmi ono dla mnie wyjątkowo smutno. Przez całe pokolenia dzieci traktowano przede wszystkim jako osoby, które mają słuchać dorosłych, wykonywać polecenia i nie przeszkadzać. Ich zdanie rzadko miało znaczenie, a posłuszeństwo uważano za jedną z najważniejszych cnót. Oczywiście nie oznacza to, że dawniej nie było kochających rodziców i szczęśliwych rodzin. Były. Ale społeczna świadomość dziecięcych potrzeb, emocji i praw wyglądała zupełnie inaczej niż dzisiaj.
A przecież dziecko od pierwszych chwil życia jest człowiekiem. Ma swoje uczucia, potrzeby, lęki, marzenia i własny sposób patrzenia na świat. Może nie rozumieć jeszcze wszystkich spraw dorosłych, ale doskonale potrafi odczuwać radość, smutek, niesprawiedliwość i odrzucenie. Potrzebuje miłości, szacunku i bezpieczeństwa. Potrzebuje również dorosłych, którzy będą je prowadzić, stawiać rozsądne granice i uczyć odpowiedzialności, ale jednocześnie nie zapomną, że wychowanie powinno opierać się na poszanowaniu jego godności.
Właśnie 20 listopada 1989 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło Konwencję o prawach dziecka. Dokument, który stał się jednym z najważniejszych międzynarodowych zobowiązań dotyczących ochrony najmłodszych. Co szczególnie warte podkreślenia, Polska odegrała istotną rolę w pracach nad jego powstaniem. Lubię o tym pamiętać, bo jest to piękny przykład tego, że nasz kraj miał swój udział w czymś naprawdę ważnym dla dzieci na całym świecie.
Kiedy patrzę na moich drugoklasistów, widzę przede wszystkim małych ludzi, z których każdy jest zupełnie inny. Jeden potrzebuje więcej czasu, żeby odpowiedzieć na pytanie, drugi ma tysiąc pomysłów na minutę, trzeci bardzo przeżywa nawet drobne niepowodzenie, a czwarty najchętniej opowiedziałby mi całą historię swojego życia podczas jednej przerwy. I właśnie ta różnorodność jest w pracy nauczyciela niezwykle piękna. Chociaż przyznaję, że kiedy kilkanaście osób jednocześnie chce mi powiedzieć coś bardzo ważnego, zaczynam marzyć o dodatkowej parze uszu. Najlepiej takich, które potrafiłyby słuchać kilku rozmów naraz i jeszcze zapamiętywać, kto zgubił gumkę, komu ktoś zabrał kredkę i dlaczego na dywanie leży samotna skarpetka.
Ale nawet w takich chwilach staram się pamiętać, że dla dziecka jego sprawa jest naprawdę ważna. To, co dorosłemu wydaje się drobiazgiem, dla siedmio- czy ośmiolatka może być ogromnym przeżyciem. Zgubiony rysunek, nieporozumienie z kolegą, niesprawiedliwa uwaga czy poczucie, że nikt go nie słucha, potrafią zepsuć cały dzień. I choć oczywiście nie zawsze mogę natychmiast rozwiązać każdy problem, mogę przynajmniej pokazać, że traktuję go poważnie.
Bardzo zależy mi na tym, żeby dzieci wiedziały, że mają prawo mówić o swoich uczuciach, prosić o pomoc i wyrażać własne zdanie. Że mogą powiedzieć, kiedy czegoś się boją, kiedy jest im przykro albo kiedy czują się niesprawiedliwie potraktowane. Że dorosły powinien ich wysłuchać, nawet jeśli ostatecznie podejmie inną decyzję. Bo poszanowanie praw dziecka nie oznacza przecież, że najmłodsi mogą robić wszystko, na co mają ochotę. Oznacza, że również podczas stawiania granic należy traktować ich z szacunkiem.
I tutaj pojawia się pewna refleksja, która nie daje mi spokoju. My, dorośli, bardzo często wymagamy od dzieci zachowań, z którymi sami mamy niemały problem. Oczekujemy cierpliwości, chociaż sami denerwujemy się w kolejce. Uczymy spokojnego rozwiązywania konfliktów, a później potrafimy pokłócić się o miejsce parkingowe. Mówimy o szacunku, ale zdarza nam się nie słuchać kogoś tylko dlatego, że ma inne zdanie. Wymagamy panowania nad emocjami, choć sami czasami wybuchamy złością z powodu rzeczy, które następnego dnia wydają się zupełnie nieistotne.
A dzieci przecież patrzą. Obserwują nas uważniej, niż nam się wydaje, i uczą się przede wszystkim z tego, jak postępujemy.
Dlatego Dzień Praw Dziecka jest dla mnie również świętem odpowiedzialności dorosłych. Przypomina, że dziecko potrzebuje nie tylko znajomości swoich praw, ale przede wszystkim ludzi, którzy będą ich przestrzegać. Możemy przygotowywać piękne plakaty, organizować szkolne akcje i rozmawiać o konwencji, ale najważniejsze pozostaje to, co dzieje się każdego zwyczajnego dnia. W domu, w szkole, na podwórku, podczas rozmowy, zabawy czy rozwiązywania konfliktu.
Czasami wystarczy naprawdę niewiele. Zapytać dziecko, co myśli. Pozwolić mu dokończyć zdanie. Nie wyśmiewać jego obaw. Nie porównywać go bezustannie z innymi. Zauważyć wysiłek, nawet jeśli efekt nie jest doskonały. Przyznać się do błędu i przeprosić, kiedy sami zachowaliśmy się niewłaściwie. Dla dorosłego może to być drobny gest, ale dla dziecka często staje się ważną lekcją o tym, jak powinny wyglądać relacje między ludźmi.
Jest jednak w tym dniu również trochę smutku. Bo chociaż prawa dziecka zostały zapisane w międzynarodowych dokumentach, wciąż są miejsca, w których najmłodsi doświadczają przemocy, głodu, wojny, wykorzystywania i braku dostępu do edukacji. Są dzieci, które zamiast chodzić do szkoły, muszą pracować. Są takie, które nie mają bezpiecznego domu, i takie, które każdego dnia martwią się o rzeczy, o których ich rówieśnicy nie muszą nawet myśleć. Trudno przejść obok tego obojętnie.
Ale nie chciałabym, żeby dzisiejszy wpis kończył się smutkiem. Bo przecież przez ostatnie dziesięciolecia zmieniło się również bardzo wiele dobrego. Coraz więcej mówi się o przemocy wobec dzieci, o ich zdrowiu psychicznym, potrzebie bezpieczeństwa i prawie do wyrażania własnego zdania. Coraz częściej zwracamy uwagę na to, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie i potrzebuje indywidualnego podejścia. Mamy jeszcze mnóstwo do zrobienia, ale sama świadomość, że dziecko jest pełnoprawnym człowiekiem, stanowi ogromną wartość.
Myślę też o Januszu Korczaku, którego słowa i postawa pozostają dla mnie niezwykle ważne. Był człowiekiem, który z ogromnym szacunkiem podchodził do dzieci w czasach, kiedy takie myślenie wcale nie było powszechne. Przypominał dorosłym, że dzieciństwo jest pełnowartościowym etapem życia, a dziecko zasługuje na godność i zrozumienie już teraz, bez czekania, aż dorośnie. Bardzo bliskie jest mi takie podejście do wychowania.
Po tylu latach pracy wiem jedno. Nie zapamiętam wszystkich sprawdzianów, ćwiczeń i szkolnych dokumentów, które przygotowałam. Nie będę pamiętała każdej lekcji ani wszystkich tematów zapisanych w dzienniku. Ale pamiętam dzieci, którym udało się pomóc. Pamiętam chwile, kiedy ktoś wreszcie uwierzył we własne możliwości, odważył się przeczytać trudny tekst, pokonał lęk albo przyszedł powiedzieć mi coś ważnego, bo wiedział, że zostanie wysłuchany. I właśnie takie momenty przypominają mi, dlaczego tak bardzo kocham swoją pracę.
Chciałabym, żeby każde dziecko miało obok siebie przynajmniej jednego dorosłego, przy którym może czuć się bezpiecznie. Kogoś, kto zauważy jego smutek, doceni wysiłek, wysłucha bez pośpiechu i nie będzie oceniał wyłącznie przez pryzmat ocen, zachowania czy osiągnięć. Kogoś, kto pomoże mu zrozumieć, że jest ważne, potrzebne i zasługuje na szacunek.
A nam, dorosłym, życzę dzisiaj trochę więcej cierpliwości i uważności. Bo dzieci naprawdę nie potrzebują idealnych rodziców ani doskonałych nauczycieli. Potrzebują ludzi, którzy potrafią kochać, słuchać, wspierać i mądrze prowadzić.
I jeszcze jedno. Kiedy następnym razem jakieś dziecko będzie chciało opowiedzieć nam coś niezwykle ważnego, spróbujmy naprawdę go wysłuchać. Nawet jeśli historia będzie dotyczyła zgubionej temperówki, kłótni o kredkę albo tego, że kolega spojrzał na nie w bardzo podejrzany sposób.
Bo dla nas to może być drobiazg. Dla niego właśnie w tej chwili może to być najważniejsza sprawa na świecie.
A prawo do bycia wysłuchanym zaczyna się właśnie od takich małych, codziennych chwil.
Są takie zapachy, które od razu robią w domu trochę cieplej. Cynamon, imbir, kardamon, goździki i gałka muszkatołowa należą właśnie do nich. Wystarczy otworzyć słoiczek z domową mieszanką korzenną i od razu wiadomo, że zaczyna się czas pierników, gorącej kawy, owsianki z jabłkiem i wszystkich tych prostych rzeczy, które jesienią i zimą smakują jakoś lepiej.
Gotowe przyprawy piernikowe oczywiście można kupić niemal wszędzie, ale własną mieszankę robi się dosłownie w kilka minut. Najbardziej lubię w niej to, że mogę zdecydować, który aromat ma być mocniejszy. U mnie zdecydowanie prowadzi cynamon, później pojawia się imbir, a kardamon, goździki, gałka muszkatołowa i ziele angielskie dopełniają całość.
Do przygotowania małego słoiczka potrzebujemy:
Wszystkie przyprawy wsypuję do miseczki i dokładnie mieszam. Jeśli używam goździków lub ziela angielskiego w całości, wcześniej mielę je bardzo drobno. Gotową mieszankę przesypuję do suchego, szczelnie zamykanego słoiczka i przechowuję w szafce z przyprawami.
Do piernika najczęściej dodaję około 2 łyżeczek mieszanki na 500 g mąki, chociaż tutaj wszystko zależy od tego, jak mocno korzenny smak lubimy. Do kawy wystarczy naprawdę niewielka szczypta. Można wsypać ją bezpośrednio do kawy albo wymieszać z mlekiem przed spienieniem. Bardzo lubię też dodawać pół łyżeczki do porannej owsianki z jabłkiem, gruszką albo śliwkami.
Ta mieszanka świetnie pasuje również do pieczonych jabłek, naleśników, placuszków, gorącej czekolady, kakao czy domowej granoli. Czasem wystarczy odrobina, żeby zwyczajny deser zaczął pachnieć zupełnie inaczej.
Mały słoiczek piernikowej przyprawy może też być bardzo prostym prezentem. Wystarczy przesypać mieszankę do ładnego szklanego pojemniczka, przewiązać go sznurkiem albo wstążką i dołączyć niewielką karteczkę z informacją, do czego można jej używać. Taki drobiazg sprawdzi się jako dodatek do świątecznego prezentu, podarunek dla koleżanki z pracy albo małe podziękowanie dla kogoś, komu chcemy sprawić przyjemność.
Lubię takie domowe drobiazgi, bo są niedrogie, szybkie do przygotowania i naprawdę się przydają. A przy okazji cały dom przez chwilę pachnie tak, jakby właśnie piekł się piernik.
Mały słoik, kilka przypraw i zapach, który potrafi zrobić całą atmosferę.
Dzisiaj będzie trochę muzycznie, trochę szkolnie i oczywiście po mojemu, bo są takie chwile w pracy nauczyciela, które sprawiają, że człowiek wraca do domu z poczuciem, że naprawdę warto było coś wymyślić, zorganizować i przekonać innych do swojego pomysłu. A ja, jak wiadomo, pomysłów mam zazwyczaj więcej niż wolnego czasu na ich realizację. Na szczęście czasami wszystko układa się tak pięknie, że pozostaje tylko usiąść, uśmiechnąć się i cieszyć, że kolejna rzecz, na której bardzo mi zależało, stała się częścią naszej szkolnej codzienności.
Moja klasa już drugi rok uczestniczy w comiesięcznych koncertach muzycznych. Zaczęliśmy w pierwszej klasie, teraz jesteśmy w drugiej i nie opuściliśmy żadnego koncertu. Bardzo mi na tym zależało, bo uważam, że dzieci powinny mieć możliwość poznawania muzyki w sposób żywy, ciekawy i naturalny. A przede wszystkim powinny przekonać się, że muzyka klasyczna i instrumenty, które czasami kojarzą im się z czymś bardzo poważnym, mogą dostarczać mnóstwa radości. Mam ogromne szczęście do rodziców, którzy są otwarci na takie inicjatywy i wspierają nasz udział w koncertach. Dzięki temu możemy regularnie spotykać się z muzyką, a każde takie spotkanie staje się kolejną małą przygodą.
Raz w miesiącu przyjeżdżają do naszej szkoły artyści. Dwoje z nich towarzyszy nam podczas każdego koncertu. Jest pani, która prowadzi całe spotkanie, pięknie śpiewa i recytuje poezję w taki sposób, że człowiek naprawdę ma ochotę słuchać. I jest pan pianista, który swoją grą tworzy muzyczne tło całej opowieści. Natomiast trzeci artysta zmienia się w zależności od tego, jaki instrument dzieci mają właśnie poznać. I to jest fantastyczne, bo za każdym razem czeka na nas coś nowego. Była już gitara, wiolonczela, saksofon, skrzypce, a podczas ostatniego koncertu pojawił się akordeon.
Przyznam, że bardzo lubię obserwować dzieci w chwili, kiedy na scenie pojawia się nowy instrument. Najpierw jest ciekawość, czasami zdziwienie, potem pierwsze dźwięki i nagle okazuje się, że coś, co jeszcze przed chwilą było zupełnie obce, zaczyna budzić ogromne zainteresowanie. Szczególnie kiedy muzyk potrafi pokazać możliwości swojego instrumentu w sposób przystępny i ciekawy. A akordeon jest przecież instrumentem wyjątkowo widowiskowym. Te wszystkie przyciski, rozciągający się miech i dźwięki, które potrafią być raz delikatne, a za chwilę niezwykle energiczne. Człowiek patrzy i zastanawia się, jak można jednocześnie obsługiwać tyle elementów i jeszcze pamiętać, co właściwie zamierzało się zagrać. Ja czasami mam problem z odnalezieniem odpowiedniego klawisza na komputerze, a tutaj proszę, cały koncert!
Najpiękniejsze jest jednak to, że podczas tych spotkań dzieci nie siedzą nieruchomo, czekając na koniec występu. Artyści doskonale wiedzą, że młody słuchacz potrzebuje czegoś więcej niż samego słuchania. Dlatego zapraszają dzieci do wspólnego śpiewania, wyklaskiwania rytmów, tańca i różnych muzycznych zabaw. I właśnie za to szczególnie cenię te koncerty. Dzieci uczestniczą w muzyce całym sobą. Słuchają, poruszają się, próbują, reagują, a przy okazji uczą się rzeczy, których nie dałoby się przekazać równie ciekawie podczas zwyczajnej pogadanki.
Każdy koncert ma swój temat, a muzyka staje się częścią opowieści. Ostatnio odwiedziliśmy „Muzyczne miasteczko”. Już sama nazwa brzmi zachęcająco, prawda? W takim miasteczku wszystko może się wydarzyć, a zamiast zwyczajnych ulic i placów można wyobrazić sobie miejsca pełne melodii, rytmów i dźwięków. Poprzednie spotkanie nawiązywało do jesieni, dzięki czemu muzyka pięknie wpisała się w to, co działo się za oknami. Bardzo lubię takie tematyczne koncerty, ponieważ dzieci łatwiej odnajdują się w muzycznej historii. Melodia zaczyna coś opowiadać, instrument nabiera charakteru, a utwór przestaje być tylko zbiorem dźwięków.
Z perspektywy nauczycielki widzę w tych spotkaniach jeszcze coś bardzo wartościowego. Dzieci uczą się słuchać. I nie chodzi wyłącznie o słuch muzyczny, chociaż oczywiście on również się rozwija. Uczą się skupiać uwagę, rozpoznawać zmiany tempa i nastroju, reagować na rytm, współpracować z grupą i czekać na odpowiedni moment, żeby włączyć się do wspólnej zabawy. Poznają również zasady zachowania podczas występów artystycznych. Dowiadują się, że wykonawca zasługuje na uwagę i szacunek, że warto nagrodzić go brawami i że słuchanie może być równie przyjemne jak samodzielne działanie.
A przy tym wszystkim jest mnóstwo radości. Bo przecież dzieci mają naturalną potrzebę ruchu, śpiewania, eksperymentowania i odkrywania. Kiedy mogą wyklaskiwać rytm, tańczyć albo wspólnie zaśpiewać, muzyka staje się dla nich czymś bliskim. Nie trzeba ich przekonywać, że uczestniczą w wartościowym wydarzeniu edukacyjnym. One po prostu dobrze się bawią. A ja patrzę na nie i myślę sobie, że właśnie o taką edukację mi chodzi. O uczenie przez doświadczenie, przeżywanie i autentyczne zainteresowanie.
Czasami zastanawiam się, jak wiele takich spotkań zostaje później w dziecięcej pamięci. Może za kilka lat ktoś z moich uczniów usłyszy dźwięk wiolonczeli i przypomni sobie nasz szkolny koncert? Może ktoś zainteresuje się grą na pianinie, gitarze albo akordeonie? A może po prostu będzie dorosłym człowiekiem, który chętnie pójdzie do filharmonii, na koncert czy do teatru, bo od najmłodszych lat kultura kojarzyła mu się z czymś przyjemnym i dostępnym?
Nie oczekuję, że cała moja klasa zostanie w przyszłości orkiestrą symfoniczną. Chociaż przy ich energii i pomysłowości moglibyśmy stworzyć zespół, którego występy z pewnością trudno byłoby przeoczyć. Wystarczyłoby jeszcze ustalić, kto zostanie dyrygentem, a podejrzewam, że właśnie przy tym mogłyby pojawić się największe trudności organizacyjne. Ale chciałabym, żeby dzieci wyniosły z tych spotkań przekonanie, że muzyka jest dla każdego. Że można jej słuchać, przeżywać ją, odkrywać i cieszyć się nią bez konieczności posiadania wyjątkowego talentu.
W szkole bardzo dużo uwagi poświęcamy czytaniu, pisaniu, liczeniu i zdobywaniu kolejnych umiejętności. I słusznie, bo przecież to fundament edukacji. Ale równie ważne jest rozwijanie wrażliwości, wyobraźni i ciekawości świata. Dziecko potrzebuje kontaktu z pięknem, ze sztuką, z ludźmi, którzy potrafią opowiadać o swojej pasji. Potrzebuje okazji, żeby odkrywać coś nowego i przekonywać się, że świat jest znacznie bogatszy niż to, co znajduje się w podręczniku.
Dlatego tak bardzo cieszę się, że nasze comiesięczne koncerty stały się już małą klasową tradycją. Lubię tę regularność, oczekiwanie na kolejne spotkanie i świadomość, że za miesiąc znowu wydarzy się coś ciekawego. Jestem wdzięczna rodzicom za zaufanie i otwartość, a artystom za to, że potrafią w tak piękny sposób dzielić się muzyką z najmłodszymi. Widać, że wkładają w te spotkania serce, a to dzieci wyczuwają wyjątkowo dobrze.
I tak sobie dzisiaj pomyślałam, że w życiu warto od czasu do czasu wyjść poza codzienny repertuar. Posłuchać czegoś nowego, spróbować czegoś, czego jeszcze nie znamy, pozwolić sobie na odrobinę zachwytu. My, dorośli, często przyzwyczajamy się do tego, co dobrze znane. Mamy swoje ulubione książki, piosenki, miejsca i zwyczaje. A przecież świat wciąż ma nam tyle do zaoferowania. Czasami wystarczy otworzyć się na jeden nowy dźwięk, żeby odkryć zupełnie inną melodię.
Może właśnie dlatego tak lubię te nasze koncerty. Przypominają mi, że nauka nie musi odbywać się wyłącznie przy stoliku, a radość odkrywania świata wcale nie kończy się wraz z dzieciństwem. Ja również podczas tych spotkań świetnie się bawię i za każdym razem wychodzę zadowolona. I wcale się tego nie wstydzę. W końcu nauczycielka też ma prawo do odrobiny muzycznej przyjemności w godzinach pracy.
A teraz pozostaje nam czekać na kolejny koncert. Ciekawa jestem, jaki instrument tym razem zawita do naszej szkoły i dokąd zabierze nas następna muzyczna opowieść. Jedno wiem na pewno. Gdyby ktoś kiedyś zaproponował mi przeprowadzkę do prawdziwego Muzycznego Miasteczka, poważnie rozważyłabym tę propozycję. Pod warunkiem że koncerty odbywałyby się w rozsądnych godzinach, a mieszkańcy mieliby prawo do ciszy podczas czytania kryminałów.
Bo muzykę kocham, ale kiedy wieczorem otwieram książkę Fridy McFadden, nawet najpiękniejszy akordeon musi na chwilę zamilknąć!
Od razu się przyznam, że ja dzisiaj w piżamie nie przyszłam. I trochę żałuję! Miałam basen, tylko dwie godziny zajęć, a do tego listopadowa pogoda zdecydowanie nie zachęcała do spacerowania w stroju nocnym. Musiałabym się przebierać, kombinować i organizować dodatkową garderobę, więc ostatecznie postawiłam na zwyczajny strój. Ale już teraz zapowiadam, że jeśli za rok znowu będziemy obchodzić Dzień Piżamy, zamierzam wziąć w nim udział. I kto wie, może nawet wybiorę sobie specjalną piżamę na tę okazję? W końcu nauczycielka też ma prawo do odrobiny modowej ekstrawagancji. Tylko że za tym całym piżamowym zamieszaniem kryje się coś znacznie ważniejszego.
Dzień Piżamy nawiązuje do ogólnopolskiej inicjatywy charytatywnej Fundacji „Gdy Liczy się Czas”, która wspiera dzieci chorujące na nowotwory oraz ich rodziny. Piżama jest tutaj symbolem szczególnym. Dla nas kojarzy się z odpoczynkiem, ciepłym łóżkiem, spokojnym wieczorem i przyjemnym leniuchowaniem. Dla wielu dzieci przebywających przez długi czas w szpitalach jest codziennym ubraniem, w którym przechodzą badania, zabiegi i leczenie. I właśnie o tym warto dzisiaj pamiętać.
Kiedy zdrowe dziecko zakłada piżamę do szkoły, robi coś nietypowego, może nawet trochę zabawnego. Ale jeśli przy okazji dowie się, dlaczego organizowane są takie akcje, zaczyna rozumieć, że nie wszystkie dzieci mają możliwość spędzania swoich dni w szkolnej ławce, na boisku czy podczas zabawy z kolegami. Że są rówieśnicy, dla których zwyczajny dzień w szkole jest marzeniem, a nie codziennością. I właśnie dlatego tak bardzo lubię podobne inicjatywy.
Wiem, że czasami rodzice mają już serdecznie dosyć tych wszystkich szkolnych dni tematycznych. Raz trzeba przygotować coś pomarańczowego, innym razem założyć dwie różne skarpetki, później pojawiają się kapcie, przebrania, określone kolory ubrań i kolejne pomysły. Człowiek rano ledwo zdąży zrobić śniadanie, znaleźć drugi but i przypomnieć dziecku o zabraniu stroju na wychowanie fizyczne, a tutaj jeszcze okazuje się, że właśnie dzisiaj należało przyjść w czymś zupełnie innym.
Rozumiem to doskonale. Sama pracuję w szkole i wiem, że organizacja nawet pozornie prostego wydarzenia potrafi wymagać dodatkowego wysiłku. Nauczyciele również czasami wzdychają, kiedy pojawia się informacja o kolejnej akcji. Bo przecież jest program do zrealizowania, są sprawdziany, dokumentacja, wycieczki, zebrania i cała reszta szkolnej codzienności. A tu jeszcze trzeba pamiętać, że w środę wszyscy mają przyjść w piżamach. Tylko że ja patrzę na to trochę inaczej.
Jeśli taka inicjatywa ma sens, jeśli uczy dzieci czegoś dobrego, jeśli pomaga im dostrzec drugiego człowieka, to naprawdę warto znaleźć dla niej miejsce w szkolnym kalendarzu. Nie każda ważna lekcja musi odbywać się przy otwartym podręczniku. Czasami wystarczy jedna rozmowa, jeden symboliczny gest, jedno nietypowe wydarzenie, żeby dziecko zaczęło zadawać pytania, których wcześniej nawet nie przyszłoby mu do głowy zadać.
Dlaczego niektóre dzieci tak długo przebywają w szpitalu? Czy mogą się tam bawić? Czy tęsknią za szkołą? Czy mają przy sobie rodziców? Czy się boją? Czy można zrobić coś, żeby było im choć trochę przyjemniej? Właśnie od takich pytań zaczyna się empatia.
Nie oczekuję oczywiście, że drugoklasista po jednym Dniu Piżamy zrozumie wszystkie trudności związane z ciężką chorobą. Nie musi też znać medycznych szczegółów ani słuchać opowieści, które mogłyby go przestraszyć. Wystarczy, że zacznie dostrzegać, iż gdzieś są dzieci, które przeżywają coś bardzo trudnego. I że nawet jeśli nie możemy osobiście zmienić ich sytuacji, możemy okazać im życzliwość, zainteresowanie i solidarność.
Bo przecież nie zawsze jesteśmy w stanie pomóc w taki sposób, w jaki najbardziej byśmy chcieli. Nie potrafimy sprawić, żeby wszystkie chore dzieci natychmiast wyzdrowiały. Nie możemy zabrać im bólu, strachu ani niepewności. Możemy jednak wspierać organizacje, które pomagają małym pacjentom i ich rodzinom. Możemy pamiętać o nich w modlitwie, rozmawiać o ich potrzebach i uczyć najmłodszych, że cierpienie drugiego człowieka nie powinno być nam obojętne. A przede wszystkim możemy wychowywać dzieci na ludzi, którzy potrafią zauważyć kogoś poza własnym światem.
I tutaj dochodzę do czegoś, co jest dla mnie szczególnie ważne. Bardzo zależy mi na tym, żeby moi uczniowie byli dobrymi ludźmi. Oczywiście chcę, żeby pięknie czytali, sprawnie liczyli, poprawnie pisali i zdobywali wiedzę. Cieszę się z ich sukcesów, postępów i coraz większej samodzielności. Ale równie mocno zależy mi na tym, żeby potrafili komuś pomóc, pocieszyć kolegę, zauważyć smutek drugiej osoby i zrozumieć, że nie wszyscy mają w życiu jednakowo łatwo.
Bo można znać tabliczkę mnożenia, doskonale rozpoznawać części mowy i bezbłędnie rozwiązywać zadania, a jednocześnie nie umieć dostrzec człowieka, który potrzebuje wsparcia. A przecież szkoła ma przygotowywać dzieci do życia wśród innych ludzi.
Dlatego nie przeszkadzają mi różne skarpetki, kolorowe ubrania, dni życzliwości, akcje charytatywne i wszystkie te pomysły, które czasami wywołują przewracanie oczami wśród dorosłych. Oczywiście pod warunkiem, że za wydarzeniem stoi jakiś sens, a udział jest dobrowolny. Bo nie każde dziecko lubi się przebierać, nie każde czuje się swobodnie w nietypowym stroju i nie każde ma ochotę zwracać na siebie uwagę. I to również trzeba uszanować. Empatii przecież nie można uczyć poprzez zmuszanie kogokolwiek do czegoś, co wywołuje w nim dyskomfort.
Sama piżama nikogo nie uczyni bardziej wrażliwym. Ale rozmowa, która towarzyszy jej założeniu, może już wiele zmienić.
Pomyślałam sobie dzisiaj, że my, dorośli, czasami zbyt szybko oceniamy takie szkolne inicjatywy przez pryzmat dodatkowego obowiązku. Kolejna rzecz do zapamiętania, kolejne przygotowanie, kolejna wiadomość w dzienniku. Tymczasem dla dziecka może to być wydarzenie, które zapamięta na długo. Może pierwszy raz usłyszy o rówieśnikach spędzających długie tygodnie w szpitalu. Może po powrocie do domu zapyta rodziców, czy można jakoś pomóc. A może po prostu następnym razem, kiedy spotka kogoś chorego, okaże mu więcej zrozumienia.
Nie wiemy, które z naszych codziennych działań pozostaną w dziecięcej pamięci. Czasami przygotowujemy wspaniałe lekcje, starannie dobieramy materiały i wymyślamy niezwykłe zadania, a dziecko po latach pamięta zupełnie inny moment. Jakąś rozmowę, drobny gest, wspólną akcję albo sytuację, w której po raz pierwszy poczuło, że może zrobić coś dobrego dla drugiego człowieka. I właśnie dlatego uważam, że warto.
Nie musimy organizować wielkich przedsięwzięć, żeby uczyć wielkich wartości. Czasami wystarczy pozwolić dzieciom przyjść do szkoły w piżamach i opowiedzieć im, dlaczego ten dzień jest ważny. Bez wielkich przemówień, bez nadmiernego patosu, za to z życzliwością i zrozumieniem.
A ja mam już postanowienie na przyszły rok. Jeśli Dzień Piżamy znowu pojawi się w naszym szkolnym kalendarzu, zamierzam wziąć w nim udział. I tym razem nie będzie żadnych wymówek związanych z basenem, pogodą ani koniecznością przebierania się. ,Chociaż przyznam, że mam pewną obawę. Gdybym przyszła do szkoły w swojej ulubionej piżamie, a za oknem byłby taki listopadowy mrok jak dzisiaj, mogłabym odruchowo zacząć rozglądać się za fotelem, kocem i dzbankiem herbaty.
A gdyby jeszcze ktoś zaproponował chwilę ciszy i dobrą książkę, to naprawdę nie wiem, czy przypomniałabym sobie, że jestem w pracy. Na szczęście moi drugoklasiści z pewnością szybko sprowadziliby mnie na ziemię. I dobrze. Bo właśnie wśród nich jest moje miejsce. Wśród dzieci, które każdego dnia uczą się czegoś nowego, a ja razem z nimi.
Dzisiaj przypomnieliśmy sobie o czymś szczególnie ważnym. Że nawet mały gest może mieć wielkie znaczenie, a życzliwość naprawdę warto ćwiczyć od najmłodszych lat. Choćby zaczynając od zwyczajnej piżamy.
Z Freidą McFadden mam pewien problem, chociaż trudno nazwać go prawdziwym problemem. Kiedy tylko w moje ręce trafia kolejna jej książka, natychmiast zaczynam szukać wolnego czasu, którego przecież i tak wiecznie mi brakuje. Zawsze obiecuję sobie, że tym razem będę czytała rozsądnie, po kilka rozdziałów, bez zaniedbywania pozostałych przyjemności i obowiązków. Później okazuje się, że kawa dawno wystygła, za oknem zrobiło się ciemno, a ja nadal siedzę z książką i zastanawiam się, jakim cudem autorka znowu zdołała mnie tak skutecznie oszukać. Tym razem sięgnęłam po „Dobrą koleżankę”, thriller psychologiczny, który przenosi nas do pozornie zwyczajnego biura. I muszę przyznać, że właśnie ta zwyczajność bardzo mi się spodobała, ponieważ McFadden po raz kolejny udowadnia, że do stworzenia niepokojącej historii nie potrzebuje opuszczonego domu, mrocznego lasu ani wyjątkowo pomysłowego seryjnego mordercy. Wystarczą współpracownicy, kilka niedopowiedzeń i ludzie, którzy każdego dnia mijają się przy biurkach, choć tak naprawdę niewiele o sobie wiedzą.
Dawn Schiff pracuje jako księgowa i zdecydowanie odstaje od reszty zespołu. Jest niezwykle punktualna, przywiązuje ogromną wagę do codziennych przyzwyczajeń, ma trudności w nawiązywaniu swobodnych relacji i uwielbia żółwie, o których potrafi opowiadać z zadziwiającym zaangażowaniem. Współpracownicy uważają ją za dziwaczkę, a jej zachowanie bywa przedmiotem żartów i nieprzyjemnych komentarzy. Szczególnie interesująca okazuje się relacja Dawn z Natalie Farrell, przebojową, lubianą i odnoszącą sukcesy pracownicą działu sprzedaży. Obie kobiety funkcjonują w tym samym środowisku, ale właściwie należą do dwóch zupełnie różnych światów. Pewnego ranka Dawn nie pojawia się w pracy, co natychmiast zwraca uwagę Natalie, ponieważ księgowa nigdy się nie spóźnia. Niepokojący telefon i kolejne odkrycia sprawiają, że zwyczajna nieobecność zaczyna wyglądać na zapowiedź czegoś znacznie poważniejszego. Natalie zostaje wciągnięta w historię, w której trudno ustalić, kto mówi prawdę, kto coś ukrywa i komu właściwie należy współczuć.
Najbardziej zainteresował mnie jednak sposób, w jaki autorka przedstawia relacje panujące w miejscu pracy. Dawn jest osobą, która nie pasuje do towarzystwa, nie rozumie wszystkich społecznych zasad i często zachowuje się inaczej, niż oczekuje otoczenie. Wystarczy to, żeby stała się obiektem ocen, złośliwości i wykluczenia. Nikt szczególnie nie zastanawia się nad powodami jej zachowania, ponieważ znacznie łatwiej przykleić komuś etykietkę dziwaka i uznać, że problem został rozwiązany. Czytając te fragmenty, myślałam o tym, jak często podobne mechanizmy pojawiają się w codziennym życiu. Jako nauczycielka doskonale wiem, że wystarczy niewielka odmienność, trudność w nawiązywaniu kontaktów czy nietypowe zainteresowania, żeby człowiek znalazł się na marginesie grupy. Dotyczy to dzieci, ale przecież dorośli wcale nie zawsze radzą sobie z akceptowaniem różnic lepiej. Zmieniają się miejsca, wiek i okoliczności, natomiast potrzeba oceniania innych pozostaje zaskakująco podobna.
Właśnie dlatego początkowo Dawn wzbudzała we mnie przede wszystkim współczucie. Jej przywiązanie do określonych zasad, niezręczność w kontaktach z ludźmi i ogromna potrzeba nawiązania bliższej relacji sprawiają, że trudno przejść obojętnie wobec sposobu, w jaki traktują ją współpracownicy. McFadden bardzo umiejętnie wykorzystuje jednak nasze pierwsze wrażenia, ponieważ wraz z rozwojem wydarzeń zaczynamy dostrzegać, że przedstawiona historia może wyglądać zupełnie inaczej w zależności od tego, kto ją opowiada. Natalie również nie jest postacią jednoznaczną. Z jednej strony wydaje się pewna siebie, towarzyska i zawodowo spełniona, z drugiej stopniowo poznajemy jej słabości, obawy oraz decyzje, które nie zawsze budzą sympatię. Autorka nie pozwala nam zbyt długo pozostać przy jednej ocenie bohaterek, a właśnie takie prowadzenie fabuły lubię najbardziej.
Dużą rolę odgrywa tutaj sposób przedstawienia wydarzeń. Obok narracji Natalie pojawiają się wiadomości mailowe Dawn, dzięki którym poznajemy jej spojrzenie na relacje z innymi ludźmi. Ten zabieg początkowo może wydawać się nieco chaotyczny, ale z czasem okazuje się ważnym elementem całej konstrukcji powieści. Czytelnik otrzymuje informacje z różnych źródeł, próbuje je porównywać i nieustannie weryfikuje własne przypuszczenia. Przyznaję, że kilkakrotnie byłam przekonana, iż zaczynam rozumieć intencje poszczególnych postaci, a po kolejnych rozdziałach musiałam przyznać, że znowu dałam się wyprowadzić w pole. Freida doskonale wie, jak wykorzystać naszą skłonność do szybkiego oceniania ludzi, a później pokazać, jak niewiele warte bywają pierwsze wrażenia.
Bardzo odpowiada mi również jej styl pisania. Po niedawnym spotkaniu z Harlanem Cobenem, którego fabuła mnie zainteresowała, ale sposób narracji nie przypadł mi do gustu, jeszcze wyraźniej uświadomiłam sobie, jak ważna jest dla mnie sama przyjemność czytania. U McFadden wszystko płynie naturalnie, dialogi są dynamiczne, rozdziały zachęcają do dalszej lektury, a historia rozwija się bez niepotrzebnego zatrzymywania akcji. Nie oczekuję od thrillera psychologicznego językowych fajerwerków ani rozbudowanych opisów, które na kilka stron odrywają mnie od głównego wątku. Chcę dobrze opowiedzianej historii, emocji i napięcia, które sprawiają, że trudno znaleźć odpowiedni moment na odłożenie książki. Freida zazwyczaj daje mi dokładnie to, czego szukam, i „Dobra koleżanka” pod tym względem nie stanowi wyjątku.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie elementy powieści przekonały mnie w równym stopniu. Autorka ma wyraźną słabość do efektownych zwrotów akcji, a niektóre rozwiązania wymagają od czytelnika sporej wyrozumiałości. Chwilami miałam wrażenie, że bohaterowie podejmują decyzje przede wszystkim dlatego, że dzięki nim historia może potoczyć się w określonym kierunku. Nie zawsze zachowują się tak, jak prawdopodobnie postąpiliby ludzie w podobnych okolicznościach. Również finał może podzielić czytelników, ponieważ McFadden bardzo zależy na zaskoczeniu odbiorcy, nawet jeśli wymaga to dość odważnego poprowadzenia intrygi. Mnie takie rozwiązania nie przeszkadzają szczególnie mocno, dopóki cała historia dostarcza emocji, ale rozumiem osoby, które oczekują większego realizmu i bardziej przekonującej psychologii postaci.
W opiniach o „Dobrej koleżance” można zauważyć właśnie ten podział. Część czytelników zachwyca się tempem, nieprzewidywalnością i sposobem, w jaki autorka manipuluje naszymi przypuszczeniami, inni zwracają uwagę na przesadzone wydarzenia oraz zakończenie, które nie wszystkich przekonuje. Pojawiają się również głosy, że na tle pozostałych książek McFadden ta historia wypada nieco słabiej. Myślę, że wiele zależy od oczekiwań, ponieważ osoby znające twórczość autorki doskonale wiedzą, że lubi ona zaskakiwać, czasami kosztem prawdopodobieństwa. Sama nie potrzebuję, żeby każda powieść była równie dobra jak moje ulubione tytuły. Wystarczy, że historia potrafi mnie zainteresować, a po zakończeniu lektury mam poczucie dobrze spędzonego czasu.
Najwięcej myślałam jednak o samym tytule, ponieważ „Dobra koleżanka” brzmi niemal niewinnie. Kojarzy się z kimś życzliwym, pomocnym, gotowym wesprzeć drugą osobę w trudnej sytuacji. Tymczasem w świecie przedstawionym przez McFadden granica między uprzejmością a interesownością, sympatią a manipulacją czy troską a potrzebą kontroli okazuje się wyjątkowo niepewna. Ludzie potrafią zachowywać się zupełnie inaczej w zależności od tego, kto na nich patrzy, a pozory przyjaźni bywają wygodnym sposobem ukrywania prawdziwych intencji. To szczególnie interesujące w środowisku zawodowym, gdzie spędzamy ze sobą wiele godzin, rozmawiamy o codziennych sprawach i często odnosimy wrażenie, że dobrze znamy swoich współpracowników. Tymczasem wspólne biuro i codzienne rozmowy nie muszą oznaczać rzeczywistej bliskości.
Podoba mi się, że pod warstwą sensacyjnej intrygi autorka porusza temat wykluczenia i przemocy psychicznej. Złośliwe komentarze, ignorowanie, ośmieszanie czy traktowanie kogoś z wyższością mogą wydawać się drobiazgami, zwłaszcza osobom, które nigdy nie znalazły się w podobnej sytuacji. Dla człowieka doświadczającego takich zachowań każdego dnia stają się jednak źródłem ogromnego napięcia i cierpienia. McFadden pokazuje, jak łatwo grupa może uznać czyjąś odmienność za wystarczający powód do niechęci, a jednocześnie przypomina, że nasze wyobrażenia o innych ludziach bywają bardzo dalekie od prawdy. Oczywiście wszystko zostało przedstawione w charakterystyczny dla autorki, mocno sensacyjny sposób, ale sam problem jest jak najbardziej rzeczywisty.
Po zakończeniu lektury pomyślałam, że właśnie za takie historie lubię Freidę McFadden. Potrafi wziąć zwyczajną sytuację, którą większość z nas zna z codzienności, i stopniowo zamienić ją w opowieść pełną niepokoju. Nie potrzebuje szczególnie skomplikowanego świata ani wielkiej liczby bohaterów, ponieważ najważniejsze wydarzenia rozgrywają się w relacjach między ludźmi. W „Dobrej koleżance” zwykłe biuro staje się miejscem, w którym pozory mają ogromne znaczenie, a niewypowiedziane pretensje i ukrywane emocje prowadzą do coraz poważniejszych konsekwencji. Można mieć zastrzeżenia do prawdopodobieństwa niektórych wydarzeń, ale trudno odmówić autorce umiejętności przyciągania uwagi.
„Dobra koleżanka” to dla mnie kolejna udana przygoda z twórczością jednej z ulubionych autorek. Nie nazwałabym jej bezdyskusyjnie najlepszą książką McFadden, ponieważ mam w pamięci historie, które zrobiły na mnie jeszcze większe wrażenie, ale zdecydowanie nie żałuję czasu poświęconego na lekturę. Najbardziej spodobało mi się stopniowe odkrywanie prawdziwych relacji między bohaterkami oraz to, jak łatwo autorka potrafiła podważyć moje pierwsze oceny. Poleciłabym tę powieść osobom lubiącym thrillery psychologiczne, niejednoznaczne postacie i zagadki, w których najważniejsze okazuje się zrozumienie ludzkich intencji.
A ja po raz kolejny utwierdziłam się w przekonaniu, że niektórych autorów po prostu czyta się z wyjątkową przyjemnością. Nawet jeśli czasami przesadzają, nawet jeśli ich bohaterowie zachowują się nieracjonalnie i nawet jeśli po zamknięciu książki można znaleźć kilka powodów do narzekania. Freida McFadden ma u mnie ten przywilej, że wystarczy jej nazwisko na okładce, żebym zaczęła zastanawiać się, kiedy znajdę czas na kolejną lekturę. I chyba nie zamierzam z tym walczyć, ponieważ przyjemności w życiu nigdy za wiele, a dobra książka nadal pozostaje jednym z moich ulubionych sposobów na odpoczynek.
Wróciłam więc do domu i spojrzałam na deskę do prasowania. Stała sobie spokojnie, przypominając o ubraniach, które wypadałoby wreszcie doprowadzić do stanu umożliwiającego pokazanie się ludziom. Prasowanie zaplanowałam na jutro, chociaż już dzisiaj miałam pewne wątpliwości, czy po całym dniu pracy i wieczornym zebraniu będę jeszcze miała ochotę zaprzyjaźniać się z żelazkiem. Ale jak wiadomo, planować można wszystko. Zwłaszcza kiedy plan dotyczy przyszłej wersji nas samych, która w naszej wyobraźni zawsze jest wypoczęta, pełna energii i niezwykle obowiązkowa. Tymczasem okazało się, że deska do prasowania przestała być dostępna. Została zajęta. Przez Rika.
Mój kochany kocur najwyraźniej postanowił rozszerzyć swoje posiadłości i przejąć kolejny fragment mieszkania. Do tej pory dysponował przecież całkiem przyzwoitym wyborem miejsc do spania. Ma miękkie legowiska, kanapę, fotele i mnóstwo innych zakamarków, w których może odpoczywać bez najmniejszego ryzyka, że ktoś zakłóci mu drzemkę. Ale nie! Riko uznał, że prawdziwy luksus zaczyna się dopiero na desce do prasowania.
I proszę spojrzeć na zdjęcie. Czy tak wygląda kot, który ma jakiekolwiek wyrzuty sumienia?
Leży rozciągnięty, głowę ułożył sobie wygodnie na brzegu deski, oczy zamknięte, pyszczek spokojny. Wygląda, jakby właśnie zakończył wyjątkowo wyczerpujący dzień pracy i zasłużył na solidny odpoczynek. Nie wiem, co dokładnie robił przez te wszystkie godziny, kiedy ja byłam w szkole, ale sądząc po jego zmęczeniu, musiały to być obowiązki wymagające ogromnego zaangażowania. Być może nadzorował ruch uliczny za oknem. Może kontrolował zawartość miseczek. A może po prostu spał w innym miejscu i teraz potrzebuje odpoczynku po tamtym odpoczynku.
W każdym razie decyzja zapadła. Deska została oficjalnie przemianowana na prywatny apartament wypoczynkowy Rika.
I teraz mam problem, bo przecież nie będę budziła kota!
To jedna z tych zasad, których nikt w naszym domu nie zapisywał, a mimo to obowiązują wszystkich. Śpiącego kota się nie rusza. Można mieć pilną sprawę, można potrzebować miejsca, można nawet przez pół godziny siedzieć w niewygodnej pozycji, ponieważ zwierzę postanowiło ułożyć się na człowieku. Ale obudzenie kota? Absolutnie niedopuszczalne. W naszym domu mogłoby to zostać uznane za poważne naruszenie regulaminu współżycia międzygatunkowego.
Zresztą Riko ma w sobie coś niezwykle rozbrajającego. Jest raczej cichym domownikiem, który nie musi urządzać przedstawień, żeby zwrócić na siebie uwagę. Czasami wystarczy, że spojrzy na człowieka, czasami wystawi język, a innym razem po prostu wybierze sobie do spania miejsce tak absurdalne, że pozostaje tylko zrobić zdjęcie. I właśnie to w kotach uwielbiam. Ich absolutną niezależność od naszych planów, harmonogramów i przekonania, że pewne przedmioty mają ściśle określone zastosowanie.
Bo przecież kto powiedział, że deska do prasowania musi służyć do prasowania? Człowiek. A kot najwyraźniej ma na ten temat odmienne zdanie.
Patrzę więc na mojego śpiącego lokatora i zaczynam podejrzewać, że on po prostu znalazł genialny sposób na rozwiązanie mojego problemu. Przecież od powrotu z pracy zastanawiałam się, kiedy znajdę czas na prasowanie. A teraz odpowiedź jest oczywista. Nie znajdę, ponieważ stanowisko pracy zostało zajęte przez uprawnionego użytkownika. I proszę bardzo, jak elegancko można pozbyć się wyrzutów sumienia! Żadnego lenistwa, żadnego odkładania obowiązków, żadnego szukania wymówek. Zwyczajna przeszkoda organizacyjna, całkowicie niezależna ode mnie.
Gdyby ktoś zapytał, dlaczego ubrania nadal nie są wyprasowane, mogę z pełną powagą odpowiedzieć, że urządzenie zostało wyłączone z eksploatacji z powodu obecności kota.
A przecież w szkole doskonale wiemy, że bezpieczeństwo jest najważniejsze.
Siedzę sobie teraz, patrzę na Rika i myślę, jak bardzo nasze zwierzęta potrafią zmienić sposób patrzenia na codzienność. My, ludzie, mamy nieustannie coś do zrobienia. Praca, zakupy, sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowania do kolejnego dnia. Nawet kiedy wracamy zmęczeni, w głowie od razu pojawia się lista następnych obowiązków. A kot? Kot widzi wygodną powierzchnię, wskakuje na nią, układa się i zasypia. Nie zastanawia się, czy powinien wcześniej zrobić coś pożytecznego. Nie analizuje, czy odpowiednio wykorzystał dzień. Nie ma wyrzutów sumienia, że mógłby w tym czasie zająć się czymś bardziej produktywnym.
I chyba właśnie tego moglibyśmy się od kotów nauczyć. Oczywiście nie namawiam nikogo do porzucenia wszystkich obowiązków i zamieszkania na desce do prasowania, bo mogłoby się to skończyć dość niewygodnie. Ale może czasami warto przyznać sobie prawo do odpoczynku bez tłumaczenia się przed całym światem? Szczególnie po takim dniu jak dzisiejszy, kiedy człowiek naprawdę zrobił już wystarczająco dużo.
Mam wrażenie, że zbyt często traktujemy odpoczynek jak nagrodę, na którą trzeba sobie zasłużyć. Najpierw wszystko zrobić, wszystko przygotować, wszystko uporządkować, a dopiero później usiąść. Tylko że to „wszystko” ma wyjątkowo nieprzyjemną właściwość. Nigdy się nie kończy. Zawsze znajdzie się kolejna rzecz do zrobienia, kolejny obowiązek, kolejny drobiazg wymagający naszej uwagi. A my odkładamy przyjemności na moment, który uparcie nie chce nadejść.
Dlatego dzisiaj postanowiłam skorzystać z przykładu Rika. Zjadłam coś dobrego, zrobiłam sobie chwilę spokoju i uznałam, że na ten poniedziałek naprawdę wystarczy. Jutro znowu będzie szkoła, rozmowy, zebranie i cała reszta nauczycielskiej codzienności. A dzisiaj mogę po prostu pobyć w domu, nacieszyć się ciszą i popatrzeć na kota, który najwyraźniej odkrył nowy wymiar domowego luksusu. Deska oczywiście zostaje rozłożona.
Nie wiem na jak długo. Może do jutra, może do końca tygodnia, a może Riko postanowi urządzić tam swoją stałą siedzibę i będę musiała wystąpić do niego z oficjalnym wnioskiem o udostępnienie powierzchni roboczej. Znając koty, rozpatrzenie takiego wniosku może potrwać, a decyzja i tak będzie odmowna.
Jedno jest pewne. W moim domu nawet prasowanie potrafi zamienić się w przygodę, chociaż tym razem żelazko nie odegrało w niej najmniejszej roli.
A ja? Ja właśnie znalazłam najpiękniejsze usprawiedliwienie dla nieuprasowanych ubrań. Przepraszam bardzo, ale kot śpi. I proszę mi wierzyć, w naszym domu jest to argument ostateczny.
Najbardziej lubię zwykły brązowy papier. Jest tani, pasuje właściwie do wszystkiego i daje ogromne pole do kombinowania. Nie trzeba martwić się wzorem, kolorem wstążki ani tym, czy renifer nadrukowany na papierze przypadkiem nie stoi do góry nogami. Pakuję prezent możliwie prosto, a potem zaczynam się bawić dodatkami.
Zamiast gotowej kokardy wybieram naturalny sznurek. Owijam nim paczkę kilka razy, zawiązuję na środku i pod niego wsuwam niewielką gałązkę świerku albo jodły. Nie potrzebuję całego fragmentu lasu, wystarczy kilka centymetrów zieleni. Jeśli mam suszone plastry pomarańczy, dokładam jeden. Pięknie wygląda też krótka laska cynamonu albo mała szyszka. Wszystko razem robi wrażenie dużo większe, niż wskazywałaby na to ilość pracy.
Bardzo lubię też wersję z samym papierem, sznurkiem i pomarańczą. Jest spokojna, ciepła i trochę pachnie świętami, zanim jeszcze prezent zostanie otwarty. Jeśli dołożę do tego gałązkę, właściwie nie potrzebuję już niczego więcej. Tutaj naprawdę łatwo przekroczyć granicę między prostotą a pudełkiem, na którym przyczepiono wszystko, co akurat leżało na stole, więc staram się zatrzymać odpowiednio wcześnie.
Zawieszki również robię sama. Wycinam niewielki prostokąt z grubszego papieru kraftowego albo kartonu, robię dziurkę i przewlekam sznurek. Można napisać imię, krótki zwrot albo po prostu zostawić zawieszkę bardzo prostą. Nie potrzebuję drukowanych etykiet i wymyślnej kaligrafii, bo mój charakter pisma po trzecim prezencie i tak zaczyna przypominać dokumentację sporządzaną w jadącym autobusie.
Jeśli mam kilka prezentów, robię je w podobnym stylu, ale nie identycznie. Na jednym pojawia się pomarańcza, na drugim szyszka, na trzecim cynamon. Wszystkie razem wyglądają spójnie, ale każdy ma trochę inny charakter. Pod choinką wygląda to naprawdę ładnie, a przy okazji nie trzeba kupować całego zestawu różnych papierów, wstążek i gotowych ozdób.
Najbardziej podoba mi się jednak to, że część dodatków można znaleźć podczas spaceru albo wykorzystać z tego, co już mamy w domu. Szyszki, gałązki, suszone pomarańcze i sznurek kosztują niewiele, a czasem właściwie nic. Wystarczy trochę wcześniej pomyśleć o suszeniu owoców i odłożyć kilka ładniejszych drobiazgów.
I właśnie takie pakowanie lubię najbardziej. Proste, trochę niedoskonałe, bez plastiku i całej tej grudniowej błyskotliwości, która po rozpakowaniu prezentu natychmiast ląduje w koszu. Zwykły papier, kawałek sznurka i mała gałązka potrafią zrobić naprawdę dużo. A kiedy gotowa paczka wygląda jak prezent z drogiego butiku, można przez chwilę bardzo poważnie udawać, że od początku właśnie taki był plan.
Mam chyba coraz bardziej sprecyzowany gust czytelniczy, a może po prostu stałam się bardziej wymagająca. Kiedyś wystarczyło, że książka miała ciekawą fabułę, trochę tajemnic i kilka niespodziewanych zwrotów akcji, żebym była zadowolona. Teraz coraz częściej zwracam uwagę również na to, jak autor opowiada swoją historię, jak buduje zdania, prowadzi dialogi i sprawia, że czytanie staje się przyjemnością. Bo przecież właśnie o tę przyjemność chodzi. Mam swoich ulubionych pisarzy, których książki dosłownie połykam, zapominając o całym świecie, i chyba trochę się już do tego przyzwyczaiłam. Dlatego moje spotkanie z Harlanem Cobenem i jego „Schronieniem” pozostawiło mnie z dość dziwnymi odczuciami. Fabuła naprawdę mi się podobała, byłam ciekawa rozwiązania zagadki, a mimo to przez sporą część lektury czułam, że coś mi przeszkadza. I najtrudniejsze jest właśnie to, że nie potrafię wskazać jednego konkretnego powodu.
„Schronienie” rozpoczyna serię o Mickeyu Bolitarze, nastoletnim bratanku Myrona Bolitara, bohatera znanego z innych powieści Cobena. Mickey ma za sobą bardzo trudny okres. Po śmierci ojca i problemach zdrowotnych matki musi odnaleźć się w zupełnie nowej rzeczywistości. Zamieszkuje u wuja, rozpoczyna naukę w nowej szkole i próbuje jakoś poukładać sobie życie. Wtedy poznaje Ashley, dziewczynę, która szybko staje się dla niego kimś ważnym. Kiedy jednak Ashley nagle znika, Mickey postanawia dowiedzieć się, co się z nią stało. W poszukiwaniach pomagają mu nowi znajomi, a pozornie zwyczajna zagadka prowadzi do coraz bardziej niepokojących odkryć, tajemnic z przeszłości i ludzi, którzy najwyraźniej mają wiele do ukrycia.
Muszę przyznać, że sam pomysł na tę historię bardzo mi odpowiada. Lubię zagadki, w których zniknięcie jednej osoby uruchamia całą lawinę wydarzeń, a kolejne odkrycia pokazują, że rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana, niż początkowo się wydawało. Coben potrafi budować intrygę, stopniowo odsłaniać sekrety i pozostawiać czytelnika z poczuciem, że za chwilę wydarzy się coś istotnego. Podobał mi się również motyw młodego człowieka, który po rodzinnej tragedii próbuje odzyskać poczucie bezpieczeństwa, a zamiast spokoju trafia w sam środek kolejnej niebezpiecznej historii. Mickey jest uparty, odważny, czasami działa zbyt impulsywnie, ale trudno mu odmówić determinacji. Jego przyjaźnie i relacje z rówieśnikami wprowadzają do powieści trochę lekkości, dzięki czemu nawet bardziej dramatyczne wydarzenia nie przytłaczają całej opowieści.
A jednak podczas czytania nie pojawiło się to szczególne uczucie, które sprawia, że książka niemal sama przewraca mi strony. Nie chodziło o nudę, ponieważ chciałam poznać zakończenie i dowiedzieć się, co naprawdę wydarzyło się z Ashley. Problem tkwił raczej w samym sposobie opowiadania. Konstrukcja zdań, rytm narracji i niektóre dialogi zwyczajnie mi nie odpowiadały. Chwilami miałam wrażenie, że historia rozwija się sprawnie, ale język nie pozwala mi całkowicie się w nią zanurzyć. Czytałam kolejne rozdziały, śledziłam wydarzenia, a jednocześnie brakowało mi tej naturalnej płynności, którą tak bardzo cenię u ulubionych autorów.
Zastanawiałam się nawet, czy nie jest to kwestia tłumaczenia, ponieważ przecież obcuję z polską wersją tekstu, a nie z oryginałem. Nie znam jednak angielskiego wydania na tyle, żeby móc uczciwie porównać oba teksty, dlatego nie chcę obarczać tłumacza odpowiedzialnością za moje odczucia. Równie dobrze może chodzić o sam styl Cobena albo o fakt, że „Schronienie” jest powieścią skierowaną przede wszystkim do młodszych czytelników. Narracja prowadzona z perspektywy nastolatka, szybkie dialogi i sposób przedstawiania emocji mają przecież odpowiadać charakterowi bohatera. Być może właśnie ta młodzieżowa konwencja nie do końca współgra z moimi upodobaniami. Nie zamierzam jednak na siłę szukać wytłumaczenia, ponieważ czasami książka po prostu nie trafia w naszą czytelniczą wrażliwość, nawet jeśli trudno wskazać jej konkretne wady.
Co ciekawe, podczas lektury wielokrotnie myślałam, że tę samą historię znacznie chętniej obejrzałabym na ekranie. Coben ma ogromny talent do wymyślania fabuł, które aż proszą się o filmową adaptację. Tajemnicze zaginięcia, rodzinne sekrety, niebezpieczne odkrycia i zwroty akcji doskonale sprawdzają się w serialach, gdzie napięcie można budować obrazem, muzyką i grą aktorską. W przypadku „Schronienia” miałam wrażenie, że ekranizacja pozwoliłaby mi cieszyć się wszystkim, co w tej historii najbardziej mnie zainteresowało, bez konieczności zmagania się z narracją, która nie przypadła mi do gustu. I chyba właśnie tutaj tkwi sedno mojego problemu z Cobenem. Jego pomysły bardzo mi odpowiadają, ale sposób ich literackiego przedstawienia nie daje mi takiej satysfakcji, jakiej oczekuję od dobrej lektury.
Nie chciałabym jednak, żeby zabrzmiało to jak całkowite przekreślenie książki, ponieważ „Schronienie” ma sporo zalet. Intryga jest ciekawa, akcja rozwija się dynamicznie, a autor umiejętnie łączy zagadkę kryminalną z problemami dorastania, poczuciem straty i potrzebą przynależności. Mickey nie jest bohaterem idealnym, ale właśnie dzięki temu jego decyzje bywają zrozumiałe, nawet jeśli nie zawsze rozsądne. Podobało mi się również to, że przyjaźń odgrywa w tej historii ważną rolę. Młodzi bohaterowie różnią się charakterami, mają własne problemy i słabości, a mimo to potrafią się wspierać. W powieści nie brakuje również tematów poważniejszych, które pokazują, że za pozornie zwyczajnym życiem mogą kryć się dramatyczne doświadczenia.
Z drugiej strony nie wszystkie wydarzenia wydały mi się równie przekonujące. Mickey i jego przyjaciele momentami radzą sobie z niebezpiecznymi sytuacjami z łatwością, która bardziej pasuje do przygodowego serialu niż realistycznej historii kryminalnej. Nie przeszkadzało mi to szczególnie, ponieważ od początku traktowałam tę książkę jako młodzieżowy thriller, w którym pewna umowność jest naturalna. Zdecydowanie bardziej przeszkadzał mi brak emocjonalnego przywiązania do samego tekstu. Właśnie dlatego, mimo zainteresowania fabułą, nie odczuwałam wielkiej potrzeby sięgania po książkę przy każdej wolnej chwili. Czytałam ją z ciekawością, ale bez tego charakterystycznego zniecierpliwienia, które pojawia się, kiedy obowiązki zmuszają mnie do przerwania naprawdę wciągającej lektury.
„Schronienie” jest pierwszą częścią cyklu o Mickeyu Bolitarze, więc historia bohatera ma swoją kontynuację. W normalnych okolicznościach pewnie od razu zaczęłabym rozglądać się za następnym tomem, szczególnie że lubię wracać do poznanych postaci i obserwować ich dalsze losy. Tym razem jednak chyba pozostanę przy pierwszej części, przynajmniej na razie. Nie wynika to z braku zainteresowania dalszymi wydarzeniami, lecz ze świadomości, że na mojej czytelniczej liście czeka mnóstwo książek autorów, których styl naprawdę uwielbiam. Freida McFadden, Agnieszka Peszek i inni moi ulubieńcy potrafią sprawić, że zapominam o całym świecie, a kolejne rozdziały pochłaniam niemal bezwiednie. Przy tak dużym wyborze coraz trudniej przekonać mnie do kontynuowania serii, która wprawdzie ciekawi fabularnie, ale nie daje pełnej przyjemności z czytania.
I chyba właśnie do takiego wniosku doprowadziła mnie ta lektura. Dobra fabuła jest niezwykle ważna, ale dla mnie nie wystarcza. Potrzebuję jeszcze stylu, który sprawia, że czytanie staje się czymś naturalnym, przyjemnym i niemal niezauważalnym. Kiedy język autora mi odpowiada, nie zastanawiam się nad konstrukcją zdań ani sposobem prowadzenia narracji, ponieważ całą uwagę poświęcam historii. W przypadku „Schronienia” zbyt często miałam świadomość samego czytania, a to odbierało mi część przyjemności. Nie uważam, że Coben źle pisze, ponieważ byłaby to niesprawiedliwa i zbyt daleko idąca ocena. Jego książki mają ogromne grono wielbicieli, a ja doskonale rozumiem, dlaczego czytelników przyciągają wymyślane przez niego zagadki. Po prostu jego sposób opowiadania nie jest tym, czego obecnie szukam w literaturze.
Ostatecznie „Schronienie” pozostawiło mnie z poczuciem pewnego niedosytu, choć zupełnie innym niż w przypadku książek, którym brakuje interesującej fabuły. Tutaj historia miała wszystko, żeby mnie zainteresować, i rzeczywiście to zrobiła, ale zabrakło porozumienia między mną a autorem na poziomie samego języka. Poleciłabym tę powieść osobom lubiącym dynamiczne thrillery młodzieżowe, zagadki kryminalne i bohaterów, którzy mimo młodego wieku potrafią wpakować się w wyjątkowo niebezpieczne sytuacje. Sama jednak coraz bardziej przekonuję się, że nie muszę kończyć każdej rozpoczętej serii, nawet jeśli jej fabuła jest interesująca. Czytanie ma być dla mnie przyjemnością, a nie kolejnym obowiązkiem do odhaczenia.
Harlan Coben pozostanie więc prawdopodobnie autorem, którego historie chętniej będę poznawać na ekranie niż na kartach książek. I wcale nie uważam tego za coś złego, ponieważ czasami film lub serial potrafi wydobyć z opowieści dokładnie te elementy, które najbardziej nas interesują. A ja tymczasem wrócę do swoich ulubionych pisarzy, przy których nie analizuję stylu, nie zastanawiam się nad rytmem zdań i nie muszę przekonywać samej siebie do kolejnego rozdziału. Po prostu otwieram książkę, zaczynam czytać i nagle okazuje się, że minęło pół dnia. Właśnie za takim czytaniem przepadam najbardziej.
O jak ja kocham takie dni! Naprawdę, gdyby ktoś zapytał mnie, jak wygląda moje wymarzone listopadowe popołudnie, mogłabym bez najmniejszego zastanowienia wskazać właśnie dzisiejsze. Za oknem coraz ciemniej, w mieszkaniu cieplutko, wszędzie panuje ten cudowny spokój, którego człowiek po całym tygodniu pracy potrzebuje bardziej niż kolejnej promocji w ulubionym sklepie. A ja siedzę sobie w swoim królestwie i mam poczucie, że wszystko jest dokładnie tak, jak powinno. Nawet moje zatoki, które od kilku dni urządzały sobie w mojej głowie jakieś bliżej nieokreślone manewry wojskowe, zaczynają wreszcie zachowywać się przyzwoicie. Zrobiłam inhalacje, jest zdecydowanie lepiej i mam nadzieję, że tym razem rozejdziemy się w zgodzie. Ja zostanę przy swoim nosie, a infekcja niech sobie poszuka innego zajęcia. Najlepiej takiego, które nie wymaga kontaktu z ludźmi.
Dzisiaj nawet sprzątanie sprawiło mi przyjemność. Tak, wiem, brzmi podejrzanie, ale zapewniam, że wszystko ze mną w porządku. Lubię ten moment, kiedy mieszkanie jest już ogarnięte, wszystko wraca na swoje miejsce, a człowiek może usiąść i z czystym sumieniem stwierdzić, że na dzisiaj wystarczy. Nie trzeba już niczego poprawiać, przestawiać ani szukać. Można po prostu cieszyć się własnym domem. A ja swój dom naprawdę uwielbiam. Szczególnie jesienią, kiedy zapalam światełka, świecę, otulam się kocem i mam wrażenie, że cały ten listopadowy świat za oknem istnieje głównie po to, żebym jeszcze bardziej doceniała ciepło swojego mieszkania.
W moim kąciku czytelniczym czeka już cały dzbanek przepysznej herbaty. Nie jakaś symboliczna filiżaneczka, po której człowiek musi za pięć minut wstawać i iść do kuchni po dolewkę. Cały dzbanek! To bardzo ważne, ponieważ podczas czytania dobrej książki każda nieplanowana wyprawa do kuchni jest poważnym zakłóceniem procesu poznawczego. Szczególnie kiedy akcja zaczyna się rozkręcać, a człowiek właśnie podejrzewa, że ktoś w tej historii kłamie. Zresztą przy książkach Fridy McFadden podejrzewam zazwyczaj wszystkich. Gdyby w jej powieści pojawił się sympatyczny pan dostarczający pieczywo, prawdopodobnie już po dwóch stronach zaczęłabym zastanawiać się, co ukrywa i dlaczego tak podejrzanie uprzejmie się uśmiecha.
Bo dzisiaj mam przed sobą nową książkę mojej ukochanej Fridy! „Lokatorka” czeka na swoją kolej, a ja już czuję tę przyjemną ekscytację, którą znają wszyscy miłośnicy czytania. Książka jest nowa dla mnie, jeszcze nie wiem, co mnie w niej spotka, kto będzie wzbudzał moje podejrzenia i ile razy autorka wyprowadzi mnie w pole. Ale właśnie to uwielbiam. Ten moment tuż przed rozpoczęciem lektury, kiedy historia jest jeszcze wielką niewiadomą. Można się wygodnie rozsiąść, otworzyć pierwszą stronę i pozwolić, żeby ktoś na kilka godzin zabrał nas do zupełnie innego świata. Oczywiście w przypadku Fridy ten świat bywa miejscem, w którym rozsądny człowiek nie wynająłby nawet pokoju na jedną noc, ale przecież od czego jest literatura?
Tymczasem moje domowe towarzystwo również uznało, że sobotni wieczór należy spędzić w sposób godny i odpowiedzialny. Koty śpią. Wszystkie! Hektor, Bubu i Riko najwyraźniej zawarli chwilowe porozumienie pokojowe, którego głównym założeniem jest niewykonywanie żadnych zbędnych ruchów. Sisi również drzemie, zapewne regenerując siły przed kolejną wyprawą na osiedle, podczas której będzie musiała przypomnieć wszystkim napotkanym zwierzętom, kto tutaj sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem. Patrzę na tę moją ekipę i zastanawiam się, jakim cudem udało mi się zgromadzić pod jednym dachem tyle osobowości. Każde z nich ma własne zwyczaje, wymagania i przekonanie o swojej wyjątkowości. A ja, jako jedyna osoba opłacająca rachunki, mam w tym towarzystwie prawdopodobnie najmniej do powiedzenia.
Najbardziej rozczula mnie jednak ta cisza. Żadnego domagania się jedzenia, żadnego nawoływania madki, żadnych kocich pretensji ani psich interwencji. Nawet Hektor chwilowo zapomniał, że jego miseczka wymaga regularnych kontroli jakości, a Bubu nie zgłasza zapotrzebowania na noszenie synusia na rękach. Riko zapewne śni o czymś niezwykle ważnym, być może o obierkach z marchewki, które z niewiadomych powodów uważa za jedną z większych atrakcji swojego życia. I tylko ja siedzę sobie pośród tego całego śpiącego towarzystwa, zachwycona, że przez chwilę nikt niczego ode mnie nie chce. Chociaż znając życie, wystarczy, że otworzę książkę na szczególnie interesującym fragmencie, a ktoś natychmiast przypomni sobie o pilnej potrzebie czułości.
Wiecie, co jest w tym wszystkim najpiękniejsze? Że jeszcze kilka lat temu pewnie szukałabym szczęścia w czymś znacznie bardziej spektakularnym. W wyjazdach, wydarzeniach, planach, wypełnianiu każdej wolnej chwili czymś ciekawym. Nadal lubię wyjść z domu, pojechać w nowe miejsce, odwiedzić księgarnię czy spędzić dzień poza czterema ścianami. Ale coraz bardziej doceniam te wieczory, kiedy absolutnie nic szczególnego się nie dzieje. Kiedy największym wydarzeniem jest zapalenie świecy, zrobienie herbaty i rozpoczęcie nowej książki. I kiedy nie trzeba nikomu udowadniać, że dobrze wykorzystuje się swój czas.
Bo przecież my, dorośli, mamy jakąś dziwną skłonność do rozliczania samych siebie z każdej godziny. Nawet odpoczynek próbujemy organizować tak, żeby przyniósł wymierne korzyści. Czytamy, żeby się rozwijać, spacerujemy, żeby zrobić odpowiednią liczbę kroków, odpoczywamy, żeby następnego dnia pracować wydajniej. A może czasami warto zrobić coś wyłącznie dlatego, że sprawia nam przyjemność? Bez celu, bez planu i bez konieczności tłumaczenia się przed własnym sumieniem. Usiąść w fotelu, patrzeć na światełka i zwyczajnie cieszyć się tym, że jest dobrze.
Coraz częściej dochodzę do wniosku, że umiejętność cieszenia się zwyczajnością jest jednym z najprzyjemniejszych przywilejów dojrzałości. Człowiek już wie, że nie każdy weekend musi być pełen atrakcji, nie każda sobota wymaga wielkich planów, a spokojny wieczór w domu może być wart więcej niż najbardziej wymyślna rozrywka. Zwłaszcza po tygodniu spędzonym w szkole, wśród dziecięcych pytań, rozmów, obowiązków i nieustannego podejmowania decyzji. Cisza nabiera wtedy zupełnie nowej wartości. Nie trzeba jej niczym wypełniać. Wystarczy pozwolić jej być.
A listopad jest do takich wieczorów wręcz stworzony. Uwielbiam, kiedy wcześnie zapada zmrok, kiedy można zapalić lampki już po południu i kiedy dom staje się najprzyjemniejszym miejscem na świecie. Nie przeszkadza mi szarość za oknem ani to, że dzień jest coraz krótszy. Przeciwnie, mam wrażenie, że właśnie teraz mogę w pełni nacieszyć się tym wszystkim, co przez resztę roku trochę ginie w codziennym pośpiechu. Zapachem herbaty, miękkością koca, światłem świecy i obecnością moich zwierzaków, które nawet podczas snu potrafią sprawić, że mieszkanie wydaje się jeszcze bardziej przytulne.
Dzisiaj nie zamierzam już niczego planować. Sprzątanie zrobione, inhalacje wykonane, zatoki powoli wracają do współpracy, a niedziela będzie mogła pozostać niedzielą, bez odkurzacza, pralki i domowych porządków. Przede mną wieczór z Fridą, dzbanek herbaty i całe mnóstwo spokoju. Mam zamiar korzystać z tego bez najmniejszych wyrzutów sumienia.
I tak sobie myślę, że szczęście naprawdę nie zawsze potrzebuje wielkiej oprawy. Czasami wystarczy własny fotel, dobra książka, ciepły dom i świadomość, że wszyscy, których kochamy, są blisko. Nawet jeśli większość z nich aktualnie chrapie, mruczy albo śni o kolejnej porcji jedzenia.
A teraz wybaczcie, ale Frida czeka. Nie wypada przecież zostawiać nowej lokatorki samej na tak długo. Szczególnie że znając tę autorkę, pod moją nieobecność mogłoby się wydarzyć coś bardzo podejrzanego.
Dobrego, spokojnego wieczoru! Ja właśnie rozpoczynam swoją ulubioną część listopada.